Paulina Małochleb

Przepisywanie historii. Powstanie styczniowe w powieści polskiej w perspektywie pamięci kulturowej

Wysyłamy w ciągu 14 dni
Przekierowanie do ibuk.pl
ISBN:
978-83-231-3257-8
Rok wydania:
2014
Liczba stron:
496
Nr wydania:
pierwsze
Typ okładki:
twarda z obwolutą
Seria:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Wydawca:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

36,00 zł

twarda z obwolutą

Paulina Małochleb

Przepisywanie historii. Powstanie styczniowe w powieści polskiej w perspektywie pamięci kulturowej

Kategoria produktu:

Przepisywanie historii. Powstanie styczniowe w powieści polskiej w perspektywie pamięci kulturowej to próba przedstawienia nurtu prozatorskiego poświęconego wydarzeniom 1863 roku obejmująca utwory powstałe na przestrzeni dziesięcioleci, aż do lat osiemdziesiątych XX wieku. Autorka stara się także odpowiedzieć na pytanie o specyfikę polskiej tożsamości narodowej, filary naszej pamięci i wyobrażenie przeszłości. Mit walki zbrojnej oraz ciągła gotowość do instrukcji to najważniejszy aspekt podjętej tu refleksji badawczej. Celem książki jest również ukazanie roli tych wyobrażeń i przyczyn ich trwałości w dobie zaborów, a później PRL-u.

W tym kontekście istotne są narodziny mitu klęski styczniowej w XIX wieku, a także próby przewartościowania, jakim poddawano wyobrażenie powstania w dwudziestoleciu międzywojennym i PRL-u. Te trzy warstwy tworzą całość kulturowego testu, wspólnie istnieją w pamięci społecznej.

Przedmiotem analizy stają się powieści wybitne, ale też drugorzędne i popularne, utwory krytyczne wobec polskiej tradycji, jak również teksty serwilistyczne czy reżimowe. Dopiero ich zestawienie pokazuje przemiany naszej pamięci narodowej. 

Wstęp / 7

Rozdział 1. „Śmierć koronowała życie”. Kształtowanie pamięci − obraz powstania styczniowego w historiografii XIX i XX wieku / 13
Przeszłość jako przedmiot reprezentacji w pisarstwie historiograficznym / 13
Status źródła historycznego / 19
Narracja jako forma podawcza / 24
Historiografia powstania styczniowego – narracja zmącona / 28
Źródła historiografii powstania styczniowego / 44
Struktura fabularna wypowiedzi historiograficznych o 1863 roku / 48
Pole wyobraźniowe – struktura semiotyczna narracji historiograficznych o powstaniu styczniowym / 70

Rozdział 2. „Młot i dłuto”. Powstanie styczniowe w powieściach lat 1864−1939 / 93
Fazy rozwoju nurtu powieści o powstaniu / 96
Morfologia powieści popularnej / 106
Rozluźnienie schematu – powstanie styczniowe w literaturze wysokiej / 156
Rozluźnienie modelu aktancjalnego / 180
Konstelacje stałych obrazów – mity narodowe i wyobrażenia społeczne dotyczące powstania styczniowego / 184

Rozdział 3. „Niebiańskie hufce” socjalizmu. Powstanie styczniowe w cieniu propagandy 1939–1963 / 209
Fikcja „prawdy historycznej” / 218
Przekształcenie morfologii powieści / 220
Inna mitologia – warstwa semiotyczna powieści / 250

Rozdział 4. „Pójdą pod kule”. Przekształcanie tradycji w literaturze o powstaniu styczniowym po 1956 roku / 259
Koniunktury / 259
Przepisywanie historii / 317
Pole świadomości – pamięć przeszłości w nowoczesnej powieści o powstaniu / 429

Wykaz skrótów / 445
Bibliografia / 449
Summary / 463
Indeks osobowy / 469

  • Marek Misiak

    Książka poświęcona jest sposobom ukazywania powstania styczniowego w literaturze polskiej – od pierwszych utworów na ten temat aż po Lament Władysława Terleckiego z 1984 r. […] Lektura pozwala całkowicie przebudować wizję polskiej powieści historycznej jako gatunku. […] powieść historyczna nie musi przynależeć do literatury popularnej, nie musi też czynić polskiej historii pomnikową ani być częścią jakiejkolwiek polityki historycznej. Książka pozwala zobaczyć różnorodność tego gatunku na przykładzie samych tylko powieści i krótszych utworów o powstaniu styczniowym i z zaskoczeniem skonstatować, że szacowni klasycy, jak Iwaszkiewicz czy Rembek, potrafią być bardzo kontrowersyjni, jeśli chodzi o wizję świata, mimo konserwatyzmu pod względem formy. […] Najważniejszą zaletą książki jest jednak to, że łączy ona dwie cechy: przekazuje pogłębioną wiedzę, a jednocześnie pobudza refleksję czytelnika nad osobistym stosunkiem do polskiej historii i do kwestii etycznych o charakterze ogólnym. […] To ważne osiągnięcie, gdy publikacja na pozornie wąski temat nie staje się hermetyczna, lecz pokazuje, że historia i literatura mogą w bezpośredni sposób odnosić się do wyborów życiowych i ocen moralnych współczesnego człowieka. A obecnie, gdy historia traktowana jest jako instrument walki politycznej, a literatura jako kolejna gałąź rozrywki, takiej świadomości bardzo brakuje.

     
    Fragment recenzji: https://forumakademickie.pl/recenzje/w-kontekscie-historii/
Napisz recenzję

Napisz własną recenzję

Captcha
  • Paulina Małochleb

    Doktor nauk humanistycznych, krytyczka literacka. Swoje teksty publikuje m.in. na łamach „Twórczości”, „FA-artu”, „Nowych Książek”, „Odry”. Autorka bloga krytycznoliterackiego krytykanaostro.blogspot.com. Na Uniwersytecie Jagiellońskim prowadzi zajęcia z literatury współczesnej i życia literackiego. Jest sekretarzem Nagrody im. Wisławy Szymborskiej.

Newsletter

Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem aktualnych informacji z Wydawnictwa Naukowego UMK, prosimy o zapisanie się do listy odbiorców naszego newslettera.

Nie udało się otworzyć pliku PDF.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum