Anna Mach

Świadkowie świadectw. Postpamięć zagłady w polskiej literaturze najnowszej

Wysyłamy w ciągu 5 dni
Przekierowanie do ibuk.pl
ISBN:
978-83-941-6665-6
Rok wydania:
2016
Liczba stron:
440
Nr wydania:
pierwsze
Typ okładki:
twarda z obwolutą
Seria:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Wydawca:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

26,00 zł

twarda z obwolutą

Anna Mach

Świadkowie świadectw. Postpamięć zagłady w polskiej literaturze najnowszej

Kategoria produktu:

Literatura postmemorialna omawiana przez badaczkę podejmuje wysiłek dawania świadectwa świadkom oraz bycia świadkiem świadectwa – zapewne nigdy do końca udany. Niełatwy proces włączania opowieści o Zagładzie dla wspólnotowej pamięci, który obserwujemy od lat80. XX wieku, jest tutaj poddawany wnikliwej i krytycznej analizie. Autorka rozważa, na ile melancholijny podmiot literatury lat 90. ubiegłego stulecia przełamuje narcystyczną dominantę wcześniejszej dekady, i pokazuje, w jaki sposób w twórczości epoki „powrotu Realnego” może zaistnieć etyczny aspekt postpamięci. W autobiograficznej twórczości przedstawicieli drugiego pokolenia ocalałych dostrzega zaś dramat milczenia i uwięzienie w potraumatycznym symptomie, na które powojenna Europa skazała ofiary Zagłady. Badania tu poczynione, dotyczące między innymi wczesnej recepcji tekstów sprzed transformacji, w której – kosztem podtrzymywania mitów polskiej tożsamości – pomija się lub marginalizuje żydowskie i zakładowe wątki, wykazują konieczność rewizji dotychczasowych rozpoznań i redefinicji kanonu polskiej literatury Szoa. 

Wprowadzenie / 9
Po/wojnie – kompensacja i nacjonalizm / 13
Przełomowe lata osiemdziesiąte / 19
Wobec Zagłady – perspektywa europejska / 37
Współczesna humanistyka wobec Szoa / 44
Podziękowania / 56

Część teoretyczna
Współczesna humanistyka wobec pamięci i traumy

Rozdział 1. Zygmunta Freuda i Maurice’a Halbwachsa koncepcje pamięci a memory studies i trauma studies na przełomie XX i XXI wieku / 61
Traumatyczna pamięć jednostki a etyka psychoanalizy / 61
Trauma i historia – „luki, sprzeczności, powtórzenia” / 66
Socjologia pamięci albo Freud (z) Halbwachsem / 68
Pierre Nora: „między pamięcią a historią”. Nowe czasy i nowa wrażliwość / 76
Widmo żałoby krąży po Europie / 79

Rozdział 2. Postpamięć i etyka świadka-spadkobiercy zagłady w koncepcji marianne hirsch / 85
Traumatyczna pamięć i zerwanie komunikacji / 85
Postmemorialna estetyka i etyka świadkowania / 98 

Część analityczna
Świadkowanie drugiego stopnia w polskiej literaturze najnowszej

Rozdział 3. Symptomy pamięci. kłopotliwa (nie)pamięć o zagładzie w literaturze polskiej drugiej połowy lat osiemdziesiątych / 115
Powroty świadków: Początek Andrzeja Szczypiorskiego i Umschlagplatz Jarosława Marka Rymkiewicza / 115
Wymazywanie żydowskości – Weiser Dawidek Pawła Huellego / 182
Zagłada Piotra Szewca – ocalenie w lustrze kultury / 205
Lata osiemdziesiąte jako triumf Wyobrażeniowego. Polska pamięć w stadium zwierciadła – podsumowanie / 220

Rozdział 4. „powrót realnego” – pamięć „nawiedzona” i historyczny/histeryczny podmiot w literaturze lat dziewięćdziesiątych XX wieku / 227
Dawid Weiser raz jeszcze (powrót wypartego) / 227
Historia jako Realne. Postmemorialna podmiotowość w twórczości Izabeli Filipiak / 232
Asymilacja stereotypu w Prawieku i innych czasach Olgi Tokarczuk / 264
„Nie chodzi o igraszki, chodzi o życie”. Postpamięć w Tworkach Marka Bieńczyka / 273
Zagładowe nawiedzenia – postscriptum / 290

Rozdział 5. Rodzinne ramy postpamięci / 301
Postpamięć „pogrobowca” Zagłady w Kamieniu granicznym Piotra Matywieckiego / 305
Problemy drugiego pokolenia ocalałych (Utwór o matce i ojczyźnie Bożeny Keff, Goldi i Frascati Ewy Kuryluk, Rodzinna historia lęku Agaty Tuszyńskiej, Zagubione w przekładzie Evy Hoffman) / 324
Stawanie się świadkiem / 376
Podsumowanie – formy postpamięci / 382

Zakończenie / 389
Bibliografia / 397
Summary / 425
Indeks osobowy / 429

  • Andrzej Juchniewicz

    Mach w swojej publikacji udowadnia, że bycie świadkiem to przedsięwzięcie naznaczone etycznymi i estetycznymi dylematami, ale również moralnym obowiązkiem pozostawienia w polu widzenia i odczucia Zagłady i jej ofiar, a nie autorskich predylekcji i uprzedzeń. Postuluje też wierność zamordowanym, których opłakać można tylko, komponując literacki dwugłos, a więc hołdując strategii Bieńczyka, polegającej na poręczeniu odbioru przesyłki własną sygnaturą.
    Fragment recenzji: http://artpapier.com/
Napisz recenzję

Napisz własną recenzję

Captcha
  • Anna Mach

    Doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, psycholożka i psychoterapeutka, absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS. Jej rozprawa doktorska poświęcona tematyce postpamięci została wyróżniona w konkursie im. Majera Bałabana na najlepszą pracę doktorską o Żydach i Izraelu (2014) oraz w konkursie im. Inki Brodzkiej-Wad na najlepszą pracę doktorską z dziedziny humanistyki poświęconą współczesności (2015). Współredaktorka (wraz z Leną Magnone) książki „Wokół Freuda i Lacana. Interpretacje psychoanalityczne” (Warszawa 2009). Publikowała w monografiach zbiorowych  i czasopismach, między innymi w „Dekadzie Literackiej”, „Nigdy Więcej” „Przeglądzie Humanistycznym”, „Ricie Baum”, „Roczniku Komparatystycznym” czy „Zagładzie Żydów”. 

Newsletter

Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem aktualnych informacji z Wydawnictwa Naukowego UMK, prosimy o zapisanie się do listy odbiorców naszego newslettera.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum