• Home
  • Filozofia
  • Historia sceptycyzmu. W poszukiwaniu spójności

Renata Ziemińska

Historia sceptycyzmu. W poszukiwaniu spójności

Wysyłamy w ciągu 5 dni roboczych
ISBN:
978-83-231-2949-3
Publication year:
2013
Pages number:
424
Typ okładki:
twarda z obwolutą
Format:
148 x 210 mm
Series:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

38,00 zł

twarda z obwolutą

Renata Ziemińska

Historia sceptycyzmu. W poszukiwaniu spójności

Kategoria produktu:

Książka jest pierwszą całościową rekonstrukcją dziejów sceptycyzmu (od starożytności po współczesność). Należy zarówno do historii filozofii, jak i epistemologii. Z jednej strony przedstawia rozwój sceptycyzmu, z drugiej wskazuje na jego niespójność. Analiza stanowisk sceptyckich przy wykorzystaniu narzędzi pojęciowych współczesnej epistemologii, zwłaszcza teorii gier językowych Ludwiga Wittgensteina i teorii aktów mowy Johna Searle’a, sugeruje, że niespójność ta ma charakter pragmatyczny. Nie jest to sprzeczność logiczna, lecz sprzeczności pomiędzy treścią głoszonych tez a milczącymi założeniami aktu ich stwierdzenia. Wprawdzie sceptycyzmu nie można uznać za prawdziwy bez popadnięcia w niespójność, jednak odgrywa on pozytywną rolę w rozwoju wiedzy, demaskując jej rozmaite ograniczenia i inspirując do ich przekraczania. 

Wstęp / 9

Część I. Pojęcie i rodzaje sceptycyzmu
Rozdział 1. Genealogia terminu „sceptycyzm” / 15
Rozdział 2. Ewolucja pojęcia sceptycyzmu / 21
Starożytny sceptycyzm jako zawieszenie sądów pretendujących do prawdy / 21
Średniowieczny sceptycyzm jako uznanie słabości ludzkich sądów wobec Bożej wszechmocy / 22
Nowożytny sceptycyzm jako wątpienie o wartości sądów pretendujących do wiedzy / 23
Współczesny sceptycyzm jako paradoksalna teza o nieistnieniu wiedzy i nieistnieniu znaczeń / 25
Rozdział 3. Rodzaje sceptycyzmu i pojęcia pokrewne / 29

Część II. Sceptycyzm starożytny
Rozdział 1. Wątki sceptyczne u filozofów przedpirrońskich / 41
Rozdział 2. Pirron z Elidy i sceptycyzm etyczny / 47
Rozdział 3. Sceptycyzm akademicki (Arkezylaos i Karneades) / 63
Rozdział 4. Neopirronizm Ainezydema i Agryppy / 79
Rozdział 5. Sekstus empiryk – summa starożytnego sceptycyzmu / 93
Pojęcie i kryterium prawdy / 95
Znaki i dowody / 102
Krytyka fizyki, etyki i innych nauk / 111
Obrona spójności sceptycyzmu / 120
Najnowsze interpretacje broniące spójności / 124
„odrzucenie drabiny” – czy Sekstus akceptuje samorefutację? / 134
Pragmatyczna niespójność sceptycyzmu Sekstusa / 138
Podsumowanie sceptycyzmu starożytnego / 144

Część III. Chrześcijańska recepcja sceptycyzmu i jego rozwój w średniowieczu
Rozdział 1. Wczesnochrześcijańska recepcja sceptycyzmu / 149
Rozdział 2. Krytyka sceptycyzmu akademickiego u św. Augustyna / 153
Rozdział 3. Sceptycy średniowieczni przed Wilhelmem Ockhamem (Jan z salisbury, Henryk z Gandawy,
Piotr Aureoli) / 161
Rozdział 4. Wilhelm Ockham – sceptycyzm i fideizm / 171
Rozdział 5. Ockhamiści i sceptycyzm zainspirowany bożą wszechmocą / 177
Mikołaj z Autrecourt / 178
Jan z Mirecourt / 181
Podsumowanie sceptycyzmu średniowiecznego / 184

Część IV. Sceptycyzm nowożytny
Rozdział 1. Początki sceptycyzmu nowożytnego / 189
(Erazm z Rotterdamu, Gianfrancesco Pico della Mirandola, Francisco Sanchez) / 189
Rozdział 2. Sceptycyzm Michela de Montaigne’a / 197
Wątki starożytne / 197
Wątki chrześcijańskie / 204
Wątki renesansowe / 206
Próba uniknięcia zarzutu niespójności / 209
Kontynuatorzy Michela de Montaigne’a (Pierre Charron, François De la Mothe le Vayer) / 212
Rozdział 3. Hipotezy Kartezjusza i radykalizacja sceptycyzmu nowożytnego / 215
Hipoteza snu i złośliwego demona / 217
Idealizm i pogłębienie sceptycyzmu / 220
Sceptycyzm metodyczny / 223
Próba odsunięcia hipotez sceptycznych / 226
Sceptycy między Kartezjuszem a Davidem Hume’em (Pierre Daniel Huet, Blaise Pascal,
Pierre Bayle) / 233
Rozdział 4. David Hume i poszukiwanie spójności sceptycyzmu / 241
Nawiązanie do tradycji starożytnej / 241
Akceptacja kartezjańskich hipotez / 245
Poszerzenie argumentów sceptycznych / 248
Instynkt jako ratunek przed sceptycyzmem / 253
Krytyka sceptycyzmu totalnego/ 254
Poszukiwanie spójności sceptycyzmu umiarkowanego / 257
Dialektyka sceptycyzmu i naturalizmu / 259
Rozdział 5. Sceptycyzm transcendentalny Immanuela Kanta i sceptycyzm pokantowski / 263
Immanuel kant a tradycja sceptyczna / 263
Jałowość sceptycyzmu i akceptacja metody sceptyckiej / 265
Sceptycyzm transcendentalny / 267
Sceptycyzm u Georga Wilhelma Hegla / 271
Sceptycyzm fryderyka Nietzschego/ 274
Podsumowanie sceptycyzmu nowożytnego / 278

Część V. Sceptycyzm współczesny
Rozdział 1. Problem sceptycyzmu i zmiana pojęcia wiedzy na początku xx wieku / 283
Pragmatyzm / 283
Filozofia analityczna / 291
Fenomenologia i egzystencjalizm / 300
Rozdział 2. Peter Unger i współczesny sceptycyzm Kartezjański / 305
„Wiedza” jako absolutny termin graniczny / 305
Hipoteza złośliwego uczonego i mózgu w pojemniku/ 309
Inni sympatycy sceptycyzmu / 313
Rozdział 3. Dyskusja ze sceptycyzmem kartezjańskim / 317
Wiedza nie wymaga pewności (falibilizm) / 317
Wiedza nie rządzi się regułami dedukcji (Robert Nozick) / 319
Wiedza nie wymaga wiedzy o wiedzy (eksternalizm) / 321
Standardy dla wiedzy są zmienne (kontekstualizm) / 323
Uzasadnienie nie wymaga przejścia procedury uzasadniania (Michael Williams) / 330
Niespójność hipotezy mózgu w pojemniku (Hilary Putnam) / 336
Rozdział 4. Sceptycyzm znaczeniowy kripkego–wittgensteina / 341
Eksperyment myślowy z kwusem i powtórka z niespójności / 341
Praktyka językowa ratunkiem przed sceptycyzmem / 346
Sceptycyzm znaczeniowy odnoszący się do innych umysłów / 349
Sceptycyzm odnoszący się do danych samoświadomości / 352
Podsumowanie sceptycyzmu współczesnego / 356

Zakończenie. Pragmatyczna niespójność sceptycyzmu / 359
Wykaz wybranych skrótów / 367
Bibliografia / 369
Kalendarium i geografia sceptycyzmu / 393
Summary / 395
Indeks osobowy / 399
  • Marek Lechniak

    „Książka […] opisuje dzieje sceptycyzmu od jego zarania (sceptycyzm starożytny), przez chrześcijański, średniowieczny wkład do sceptycyzmu, sceptycyzm nowożytny, aż do współczesnych dociekań nad możliwością poznania prowadzonych zwłaszcza w obrębie filozofii analitycznej. […] Książka zalicza się i do epistemologii, i do historii filozofii. Autorka streszcza stanowisko sceptycyzmu w następujących słowach: „wiedza nie istnieje”. „Ta teza globalnego sceptycyzmu odegrała największą rolę w dziejach filozofii, ale jest narażona na zarzut niespójności. Jeśli wiedza nie istnieje, jak możemy to wiedzieć lub uzasadnić? Sceptycy, którzy nie chcieli zamilknąć i obstawali przy swoim sceptycznym poglądzie, musieli szukać odpowiedzi na ten zarzut. […] Śledząc dzieje sceptycyzmu można odnieść wrażenie, że niespójność jest jego nieodłączną cechą”. Najbardziej godną polecenia jest, jak się wydaje, część piąta książki, poświęcona współczesnym dyskusjom epistemologicznym dotyczącym wartości wiedzy. […] Konkluzja pracy odwołuje się do wspomnianej na początku tezy o pragmatycznej niespójności tego poglądu, czyli twierdzenia, że „każda próba stwierdzenia tezy sceptycznej prowadzi do sprzeczności pomiędzy jej treścią (nie istnieje wiedza) a aktem jej stwierdzenia, który zakłada, że coś wiem”. Książka pokazuje to na wielu przykładach, dokumentując przy tym wielki wysiłek myślicieli zmierzający do wykazania, że nic nie możemy wiedzieć.”

     
    Fragment recenzji: https://forumakademickie.pl/recenzje/sceptycyzm-wiecznie-zywy/
     
Write review

Write your own review

Captcha
  • Renata Ziemińska

    Profesor w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Szczecińskiego, kierownik Zakładu Epistemologii, członek Prezydium Komitetu Nauk Filozoficznych PAN. Jest absolwentką Wydziału Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie uzyskała również stopień doktora (1996) i doktora habilitowanego w zakresie filozofii (2003). Jest założycielką i redaktor naczelną czasopisma filozoficznego „Analiza i Egzystencja”. W 1994 roku była stypendystką fundacji na rzecz Nauki Polskiej, a na przełomie lat 1997 i 1998 odbyła półroczny staż na Uniwersytecie w Oksfordzie (post-dostoral visiting scholar w Oriel College i Sub-Faculty of Philosophy). Opublikowała książki: Epistemologia Rodericka M. Chisholma (1998) i Eksternalizm we współczesnej epistemologii (2002), przetłumaczyła na język polski podręcznik Rodericka M. Chisholma Teoria poznania (1994), opublikowała wiele artykułów (w języku polskim i angielskim) na temat wiedzy, prawdy, samoświadomości i sceptycyzmu. Jest członkiem m.in. Society for Skeptical Studiem oraz International Society for the Study of Skepticism.

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum