Wykrywanie, pomiar i ocena strategicznych, horyzontalnych zachowań niekonkurencyjnych przedsiębiorstw. Analiza ilościowa

[...] Analizując metody stosowane obecnie w obrocie prawnym dla potrzeb dowodowych w przedmiotowym obszarze, można poczynić dwie obserwacje: stosowane (i rekomendowane) ekonomiczne metody dowodowe dotyczące weryfikacji istnienia horyzontalnych zachowań antykonkurencyjnych są zasadniczo metodami jakościowymi, opartymi na obserwacji pewnych arbitralnie zestawionych czynników sprzyjających oraz ich interpretacji,precyzyjny katalog metod ilościowych w przedmiotowym zakresie nie jest objęty żadną jednolitą rekomendacją. W związku z tym spostrzeżeniem, głównym celem, jaki starano się zrealizować, było wypełnienie pewnej luki w stanie wiedzy związanej z aplikacją metody naukowej w zakresie ekonomicznych dowodów pośrednich niekonkurencyjnych zachowań horyzontalnych. Miarą realizacji tego celu jest, poddany pod osąd Czytelnika, stopień i jakość scalenia i wskazania związków pomiędzy aktualną wykładnią prawa, teorią ekonomii a integrowanymi w ramach omawianych metod narzędziami analiz ilościowych. To z kolei prowadzi do zarysowania propozycji instrumentarium badawczego horyzontalnych zachowań antykonkurencyjnych, obejmującego zarówno metody detektorowe, modelowanie strukturalne czy testy oparte na pomiarze siły rynkowej, jak i techniczno-aplikacyjną stronę implementacji wymienionych metod.

Fragment pracy

Wstęp / 9

Rozdział / 1
Zarys metod badań interakcji strategicznych podmiotów gospodarczych / 23
1.1. Wprowadzenie / 23
1.2. Interakcje strategiczne przedsiębiorstw / 24
1.3. Przedsiębiorstwo / 30
1.4. Rynek / 33
1.5. Branża / 39
1.6. Równowaga rynkowa i modelowanie popytu / 43

Rozdział 2
Modele interakcji strategicznych konkurencji oligopolistycznej / 57
2.1. Struktury rynku / 57
2.2. Teoria gier jako baza metodologiczna modelowania konkurencji oligopolistycznej / 65
2.2.1. Model wiedzy wspólnej / 72
2.2.2. Postać ekstensywna modelu gry i strategia gracza / 75
2.2.3. Postać normalna modelu gry, równowaga gry / 84
2.3. Modele konkurencji ilościowej (podażowej) / 94
2.3.1. Model konkurencji ilościowej typu Cournota  (produkt homogeniczny) / 94
2.3.2. Model konkurencji ilościowej typu Cournota (produkty zróżnicowane) / 99
2.3.3. Gra powtarzana w nieskończonym horyzoncie dla składowej gry typu Cournota / 100
2.3.4. Gry dynamiczna z równowagami typu MPE / 119
2.3.5. Model gry dynamicznej konkurencji ilościowej z lepkimi cenami / 124
2.4. Modele konkurencji cenowej / 127
2.4.1. Model konkurencji cenowej typu Bertranda / 128
2.4.2. Model konkurencji cenowej typu Bertranda-Edgewortha / 130
2.4.3. Dwuetapowy model konkurencji cenowej Kreps−Scheinkman / 135
2.4.4. Gra dwuetapowa Osborne−Pitchik      137
2.4.5. Statyczny model gry cenowej dla zróżnicowanych produktów / 142
2.4.6. Gra powtarzana w nieskończonym horyzoncie dla gry składowej typu Bertranda / 143
2.4.7. Dynamiczny model gry cenowej z równowagami typu MPE / 147
2.5. Informacja i konkurencja / 149

Rozdział 3
Zachowania niekonkurencyjne oraz ich implikacje mikro-
i makroekonomiczne / 153
3.1. Wolna konkurencja i jej znaczenie dle systemów ekonomicznych / 153
3.1.1. Pozytywne efekty wolnej konkurencji dla rynku i gospodarki / 156
3.1.2. Miary natężenia konkurencji / 160
3.2. Klasyfikacja zachowań niekonkurencyjnych – ustawodawstwo antytrustowe i polityka konkurencji / 162
3.2.1. Antykonkurencyjne zachowania horyzontalne − klasyfikacja na podstawie ustawodawstwa antytrustowego i regulacji polityki konkurencji USA, UE oraz Polski / 173
3.2.2. Horyzontalne zachowania niekonkurencyjne jako interakcje strategiczne graczy rynkowych – poszukując fuzji stanowisk pomiędzy prawem a ekonomią / 179
3.2.3. Horyzontalne działania antykonkurencyjne – propozycja definicji przedmiotu badań / 197
3.3. Społeczna rola badań nad metodami wykrywania horyzontalnych działań antykonkurencyjnych – analiza strat kartelowych / 198

Rozdział 4
Metody analiz zachowań niekonkurencyjnych – geneza i założenia ogólne      206
4.1. Systematyka metod detekcji i pomiaru / 207
4.2. Czynniki sprzyjające horyzontalnym praktykom antykonkurencyjnym w świetle gier powtarzanych w nieskończonym horyzoncie / 212
4.3. Metody jakościowe detekcji horyzontalnych zachowań niekonkurencyjnych / 224
4.4. Ogólna klasyfikacja metod ilościowych detekcji, pomiaru i oceny horyzontalnych zachowań strategicznych graczy / 234

Rozdział 5
Metody ilościowe detekcji antykonkurencyjnych zachowań
horyzontalnych / 237
5.1. Metody screeningowe ilościowej detekcji zachowań niekonkurencyjnych o charakterze horyzontalnym / 238
5.1.1. Markery (znaczniki) horyzontalnych zachowań niekonkurencyjnych / 243
5.1.2. Konstrukcja detektorów − uwagi ogólne / 254
5.2. Konstrukcja detektorów − przykłady empiryczne / 256
5.3. Aplikacje empiryczne metod screeningowych / 303
5.3.1. Szczegóły aplikacji metod screeningowych na podstawie detekcji zachowań niekonkonkurencyjnych na rynku lyziny / 309
5.3.2. Szczegóły aplikacji specyficznego znacznika (konstrukcja celowa) na przykładzie detekcji zmowy w polskiej branży producentów cementu szarego / 321
5.3.3. Detekcja oparta na teście Osborne-Pitchik / 346
5.3.4. Detekcja oparta na znaczniku cykli Edgewortha – szczegóły aplikacji na przykładzie polskiego rynku hurtowego paliw / 348
5.3.5. Metody analizy wizualnej w detekcji zachowań niekonkurencyjnych – uwagi wstępne / 354
5.3.6. Podsumowanie / 356

Rozdział 6
Metody ilościowe pomiaru i oceny antykonkurencyjnych zachowań horyzontalnych / 359
6.2. Metoda parametryzacji zachowania / 368
6.2.1. Model teoretyczny metody CPM / 370
6.2.2. Szczegóły implementacji metody CPM w oparciu o aplikację empiryczną / 385
6.3. Metody pomiaru oparte na ocenie siły rynkowej / 399
6.3.1. Metoda estymacji elastyczności rezydualnej funkcji popytu / 400
6.3.2. Szczegóły implementacji metody estymacji elastyczności rezydualnej funkcji popytu – przykład empiryczny / 402
6.3.2. Metoda Panzar–Rosse / 404
6.3.2.1. Szczegóły implementacji metody P-R – przykład
empiryczny / 407
6.3.3. Metoda Halla / 411
6.3.4. Metoda Sumnera / 413
6.3.4.1. Szczegóły implementacji metody Sumnera – przykład empiryczny / 413
6.3.5. Metoda pomiaru konkurencyjności rynku oparta o WAPM      421
6.3.5.1. Szczegóły implementacji metody opartej na preferencjach ujawnionych – przykład empiryczny / 425
6.3.6. Metoda oparta na badaniu asymetrii reakcji cenowych / 427
6.4. Podsumowanie – ogólna procedura badawcza / 435

Zakończenie / 443
Bibliografia / 447

Sylwester Bejger