• Home
  • Archeologia
  • Stan biologiczny i warunki życia ludności "in Culmine" na Pomorzu Nadwiślańskim (X-XIII wiek)

Tomasz Kozłowski

Stan biologiczny i warunki życia ludności "in Culmine" na Pomorzu Nadwiślańskim (X-XIII wiek)

Nakład wyczerpany

Redirect to ibuk.pl
ISBN:
978-83-231-2778-9
Publication year:
2012
Pages number:
391
Nr wydania:
pierwsze
Series:
Mons Sancti Laurentii
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

108,80 zł

Tomasz Kozłowski

Stan biologiczny i warunki życia ludności "in Culmine" na Pomorzu Nadwiślańskim (X-XIII wiek)

Kategoria produktu:

Siódmy już tom serii Mons Sancti Laurentii, tym razem pióra antropologa Tomasza Kozłowskiego, w całości poświęcony jest populacji ludności pochowanej w głównym ośrodku społeczno-gospodarczym i kulturowym ziemi chełmińskiej we wczesnym średniowieczu, utożsamianym z historycznym Chełmnem. Jego pozostałości odkryte pod Górą św. Wawrzyńca na terenach obecnie należących do wsi Kałdus już w 2. połowie XIX wieku wzbudzały zainteresowanie badaczy niemieckich i polskich, głównie ze względu na bogactwo wyposażenia występujących tu grobów. W rezultacie wieloletnich badań trzech cmentarzysk położonych na południe od Góry odkryto ponad 1500 grobów, które składają się na największą jak dotąd rozpoznaną nekropolę na Pomorzu Nadwiślańskim z przełomu I i II tysiąclecia n.e. Wyniki tych prac w większości opublikowano w dwóch analityczno-źródłowych tomach naszej serii ("Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie, stanowisko 1", tom 3, Toruń 2005; "Wczesnośredniowieczne stanowisko 4", tom 5, Toruń 2010). Zamieszczono w nich szczegółowe katalogi grobów odkrytych tam pod koniec lat 50. XX wieku przez Elżbietę Kaszewską z Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi oraz w latach 1997-2004 przez zespół badawczy pod auspicjami Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który przeprowadził większość prac wykopaliskowych. Katalogi uwzględniały zarówno cechy grobów, układ pochówków, rodzaj wyposażenia, jak i podstawowe elementy wstępnego rozpoznania antropologicznego, zaprezentowanego w formie syntetycznej w zasadniczej części obu opracowań.

Rozprawa, którą oddajemy Czytelnikom, stanowi natomiast pogłębione studium antropologiczne dotyczące problemów dotąd w większości nieporuszanych w poświęconej wczesnośredniowiecznej populacji ludności in Culmine literaturze przedmiotu. Zakres rzeczowy pracy obejmuje kwestie, których opracowanie stanowiło podstawę do określenia, tytułowego w niniejszej pracy, stanu biologicznego i warunków życia lokalnej ludności. Dzięki temu możliwe stało się wszechstronne wnioskowanie o przeobrażeniach społeczno-kulturowych zachodzących pod Górą św. Wawrzyńca i uwarunkowaniach środowiskowych, interpretowanych dotąd jedynie przez pryzmat odkrytego tam bogatego zespołu źródeł archeologicznych i przyrodniczych. Opracowanie źródeł antropologicznych uzupełnia ten obraz i pozwala na podjęcie zupełnie nowych tematów badawczych, rozpatrywanych w ujęciu interdyscyplinarnym (przede wszystkim dotyczących ekologii lokalnej populacji).

Wojciech Chudziak

Od redakcji / 11
1. Zagadnienia wstępne / 13
1.1. Zdrowie i choroba w przeszłości w ujęciu antropologicznym / 13
1.2. Paleopatologia i paleoepidemiologia / 19
1.3. Rozwój i stan badań paleopatologicznych w antropologii polskiej / 22
1.4. Choroby na ziemiach polskich w okresie średniowiecza / 23
2. Wczesnośredniowieczny kompleks osadniczy in Culmine / 43
2.1. Chronologia cmentarzysk zlokalizowanych pod Górą św. Wawrzyńca / 44
2.2. Środowisko przyrodnicze / 45
2.3. Środowisko kulturowe / 48
2.4. Materiały szkieletowe wykorzystane do porównań / 53
2.4.1. Pochówki szlachty kujawskiej z XIV-XIX w. odkryte w kościele w Płonkowie / 53
2.4.2. Cmentarzysko szkieletowe z XVI-XVIII w. ludności wiejskiej odkryte w Kamionkach Dużych / 55
3. Metody badań / 57
3.1. Ocena płci i wieku w chwili śmierci osobnika / 57
3.2. Standaryzacja częstości zmian patologicznych i markerów stresu / 58
3.3. Diagnostyka i ocena zmian patologicznych / 58
3.4. Metody statystyczne / 59
4. Analiza wyników / 61
4.1. Struktura wieku i płci zmarłych - analiza demograficzna / 61
4.2. Wielkość ciała, dymorfizm płciowy oraz tempo wzrastania osobnika / 70
4.2.1. Zróżnicowanie morfologiczne kości ramiennej i udowej / 70
4.2.2. Dymorfizm płciowy kości ramiennej i udowej / 74
4.2.3. Profil wzrastania trzonu kości udowej / 76
4.3. Zmiany patologiczne i markery stresu / 80
4.3.1. Zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawów / 80
4.3.2. Urazy układu kostnego / 92
4.3.3. Zamiany infekcyjne i zapalne / 98
4.3.3.1. Infekcje swoiste / 98
4.3.3.2. Nieswoiste reakcje zapalne okostnej i zapalenia ropne kości / 104
4.3.4. Ślady zaburzeń metabolicznych / 116
4.3.4.1. Ślady anemii - cribra orbitalia i porotic hyperostosis / 116
4.3.4.2. Ślady pozostawione przez szkorbut i krzywicę / 120
4.3.4.3. Hipoplazja szkliwa zębów / 122
4.3.5. Próchnica zębów i jej powikłania / 127
4.4 Inne zmiany patologiczne w materiale szkieletowym z cmentarzyska w Kałdusie / 130
4.4.1 Zmiany nowotworowe i guzopodobne / 130
4.4.2 Porażenie wiotkie mięśni / 132
4.4.3 Zaburzenia hormonalne / 133
4.4.4 Defekty rozwojowe / 133
4.5. Zabiegi chirurgiczne / 134
4.5.1 Trepanacje / 134
4.5.2 Amputacja / 137
4.6 Dekapitacja / 138
4.7 Zmiany w czasie stanu biologicznego wczesnośredniowiecznej ludności in Culmine / 139
5. Dyskusja / 145
6. Wnioski / 177
7. Summary. Biological state and life conditions of the population living in Culmine,
Pomeranian Vistula (10th-13th century). An anthropological study / 183
Aneks. Stan zachowania materiału kostnego oraz planigrafie / 187
Bibliografia / 197
Tablice / 213

No reviews

At the moment there is no reviews for this book. You can write your own!!!

Write review

Write your own review

Captcha

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum