• Home
  • Historia
  • Możliwość makrohistorii. Braudel, Wallerstein, Deleuze

Jan Swianiewicz

Możliwość makrohistorii. Braudel, Wallerstein, Deleuze

Wysyłamy w ciągu 5 dni roboczych
ISBN:
978-83-231-3311-7
Publication year:
2014
Pages number:
496
Nr wydania:
pierwsze
Typ okładki:
twarda z obwolutą
Format:
148 x 210 mm
Series:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

38,00 zł

twarda z obwolutą

Jan Swianiewicz

Możliwość makrohistorii. Braudel, Wallerstein, Deleuze

Kategoria produktu:

Czy można wciąż myśleć i pisać o historii w wielkiej skali? Formułować tezy o długofalowych procesach historycznych i rządzących nimi regularnościach? W sposób totalny opisywać dzieje cywilizacji? Czy i w jakich kategoriach daje się ująć historia naszego globu? Czy wolno pytać o to, jak wydarzyła się nasza współczesność rozumiana jako całość tego, co uważamy za aktualne?

Jesteśmy skłonni odpowiadać na te pytania negatywnie lub odrzucać je jako jałowe. Ostrożność tę dyktuje pamięć o porażkach filozofów dziejów oraz lęk przed starymi błędami determinizmu, teleologii, naiwnej linearności i nieuleczalnego europocentryzmu, które skutecznie odstraszają dziś od wczorajszej historiozofii. Ogarnięci wątpliwościami – każącymi deprecjonować wszelki szeroko zakrojony namysł nad historią – przeoczamy wszakże fakt, iż dzieła makrohistoryczne wciąż powstają. Pośród potocznej dyskusji o kresie „wielkich narracji” piszą je historycy, socjologowie i filozofowie. Jak to możliwe? Co znaczy oddawać się dociekaniom makrohistorycznym współcześnie?

Poszukując odpowiedzi na to pytanie, autor poddaje analizie trzy dzieła stanowiące syntetyczne ujęcia dziejów kapitalizmu. Są nimi: „Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm, XV-XVIII wiek” Fernanda Braudela, „The Modern World-System” Immanuela Wallersteina oraz „Capitalisme et schizophrénie” Gilles’a Deleuze’a i Félixa Guattariego. Nie będąc monograficznym ujęciem koncepcji wymienionych autorów ani porównawczą analizą merytorycznej zawartości ich dzieł, książka traktuje o problemie formy tego typu poznania, którego są owocem i wyrazem. Pytanie o warunki możliwości makrohistorii autor rozważa w świetle minionych, a następnie współczesnych relacji między historiografią, dziejami a filozofią, koncentrując stopniowo spojrzenie na trzech wybranych historiach kapitalizmu. 

Wstęp / 9

Część I
Tradycje makrohistorii

Rozdział 1. Tukidydes lekiem na platonizm? O równoległych początkach filozofii i historiografii 25
Świat filozofii i świat historiografii / 25
„Paralogiczny” świat wojny peloponeskiej/ 29
Jak antyczni filozofowie postrzegali historię i historiografię? / 37

Rozdział 2. Od Giambattisty Vica do Georga W. F. Hegla. Zerwanie filozofii dziejów z historią / 47
Vico jako założyciel filozofii dziejów / 47
Miejsce Vica w intelektualnym krajobrazie epoki / 49
Czym była dla Vica „filologia”: między badaniem dziejów a historią świadomości / 54
Heglowska typologia dziejopisarstwa/ 63
Podporządkowanie rozumu historiograficznego filozofii / 71
Dewaluacja dziejów / 74

Rozdział 3. Oświeceniowa historia filozoficzna jako historiografia pojęciowa / 79
Paradygmat historiografii przykładowej / 79
Historia filozoficzna jako odpowiedź na kryzys historiografii przykładowej / 85
Historiografia Woltera jako zapowiedź współczesnej makrohistorii / 89

Rozdział 4. „Wiek historii” i aporie XIX-wiecznego historyzmu. Geneza i struktura współczesnego pola epistemologicznego nauk historycznych / 95
Co to znaczy „wiek historii”? / 95
Znaczenia „historyzmu” / 99
Historyzm w świetle Foucaultowskiej archeologii nauk humanistycznych / 104
Nauka historii wobec historyczności wszystkiego, co empiryczne 108
Przyczyny sukcesu historyzmu niemieckiego / 117
Dziedzictwo historyzmu i makrohistoria / 120

Część II
Makrohistoria dziś

Rozdział 5. Między „wiekiem historii” a „końcem historii”: rozkwit historii społecznej / 125
Co to znaczy „koniec historii”? /125
Koniec dziejów zachodu według Petera Sloterdijka / 127
Krytyka i autokrytyka historiografii zachodu / 135
Czym jest historia społeczna? / 141
Wspołczesna makrohistoria w świetle problemow historii społecznej / 146

Rozdział 6. Szkoła Annales i historia totalna / 149
Totalność jako złożoność / 149
Początki szkoły Annales i jej postulaty / 152
Dwa oblicza historii totalnej / 158
Chłopi Langwedocji Emmanuela Le Roy Ladurie’ego i historia seryjna / 159
Przedmiot Chłopów Langwedocji: mechanizm ancien régime’u / 162
Trzy trwania w Morzu Śródziemnym Fernanda Braudela / 168
Co jest przedmiotem Morza Śródziemnego? / 177
Problem całości złożonej i geohistoria / 180

Rozdział 7. Historiografia marksistowska: materializm a nominalizm historyczny189
Wpływ Karola Marksa na historiografię189
Narratywizm Paula Veyne’a: intryga i abstrakcja w pisarstwie historycznym / 194
Teoria historyczna jako streszczenie intrygi / 199
Ontologia sfery podksiężycowej / 200
Nominalizm historyczny / 205
Ontologia relacji a pojęcie sposobu produkcji / 208
Dylemat historiografii marksistowskiej: „formacja społeczna” czy „sposób produkcji”? / 214
Perry Anderson: „formacja społeczna” jako geneza historyczna / 217
E. P. Thompsona walka z marksizmem strukturalistycznym / 222
W imię przeżycia historycznego / 226
Podsumowanie: „kapitalizm” jako kategoria makrohistoryczna / 228

Rozdział 8. Analiza systemów-światów i historia globalna / 231
Akademicki sukces analizy systemów-światów / 231
Historyczna diagnoza nauk społeczno-historycznych / 233
Między metodą a teorią: problem „jednostki analizy” / 237
Projekt Immanuela Wallersteina w świetle „nie-debat” lat 70 / 241
Roberta Brennera krytyka The Modern World-System I / 243
Społeczne stosunki cyrkulacji? / 252
Jak pytać o „jak?” kapitalizmu? / 255
Stawka analiz Immanuela Wallersteina / 259

Rozdział 9. Gilles Deleuze: „imiona historii” i dziejowość, czyli elementy ontologii historii uniwersalnej / 263
Stosunek filozofii do nauki historii dziś / 263
Analityczna filozofia historii i narratywizm / 267
Filozofie genezy / 269
Filozofie dziejowości / 271
Zadanie przemieszczenia filozofii wobec historii / 276
Deleuze a problematyka historyczna / 279
Imiona historii / 282
Wszechświat jako czas i pamięć / 292

Część III
Trzy współczesne makrohistorie kapitalizmu. Wprowadzenie do lektury / 305

Rozdział 10. Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV–XVIII wiek Fernanda Braudela / 311
Historia totalna wobec kapitalizmu / 311
Przesłanie Braudela / 317
Kapitalizm jako warstwa rzeczywistości historycznej / 320
Kapitalizm wobec innych form życia gospodarczego / 323
Kapitalizm jako kategoria historii totalnej / 330
Funkcjonalizm i materializm Braudela / 335

Rozdział 11. The Modern World-System Immanuela Wallersteina / 339
Rozmiar dzieła Wallensteina / 339
Kapitalizm jako synonim świata współczesnego / 342
Taksonomia społecznych systemów historycznych jako prehistoria nowoczesności / 345
Geneza nowoczesnego systemu-świata / 350
Długi wiek XVI / 354
Drugie stadium rozwoju nowoczesnego systemu-świata: „długi wiek XVII” i integrująca rola państw / 358
Trzecie stadium nowoczesnego systemu-świata: druga era wielkiej ekspansji i rewolucje społeczne / 361
„Okres bifurkacji systemu historycznego” i historiozofia Wallersteina / 363

Rozdział 12. Capitalisme et schizophrénie Gilles’a Deleuze’a i Felixa Guattariego / 367
Ontologia maszynistyczna a problemy makrohistorii / 367
Historia uniwersalna i teoria historycznych początków / 373
Jak zaczyna się historia terytorialna / 378
Jak zaczyna się państwo / 381
Jak zaczyna się historia kapitalistyczna / 384
Diachroniczność i kontyngencja maszyny kapitalistycznej / 388
Diachroniczność i kontyngencja jako warunki możliwości makrohistorii / 393

Apendyks do części III. Historyczny kapitalizm a Gilles’a
Deleuze’a i Felixa Guattariego teoria wartości / 395
Miejsce Karola Marksa w kapitalizmie i schizofrenii / 396
Filozoficzne i ekonomiczne teorie wartości / 400
Deleuze’a i Guattariego teoria wartości dodatkowej / 406
Wartość dodatkowa kodu / 410
Wartość dodatkowa przepływu / 416
Maszynowa wartość dodatkowa / 427
Deleuze’a i Guattariego teoria pieniądza / 435

Zakończenie / 453
Bibliografia / 461
Summary / 471
Indeks osobowy / 473

No reviews

At the moment there is no reviews for this book. You can write your own!!!

Write review

Write your own review

Captcha
  • Jan Swianiewicz

    Filozof, doktoryzował się w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się współczesną filozofią kontynentalną, filozofią i metodologią historii oraz społeczną i gospodarczą historią kapitalizmu. Publikował między innymi w „Przeglądzie Filozoficznym”, „Historyce” i „Klio”. Interesuje się również dydaktyką: jest współautorem podręcznika do filozofii dla szkół średnich oraz współpracownikiem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. 

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Nie udało się otworzyć pliku PDF.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum