Empiryczne podstawy i obrzeża filozofii siedemnastego wieku

Niniejszy tom nawiązuje do wyboru tekstów Filozofia XVII wieku. Francja, Holandia, Niemcy, wydanego ponad pięćdziesiąt lat temu przez Leszka Kołakowskiego. Zebrane tu przekłady i opracowania rozpraw Thomasa Hobbesa, Roberta Boyle'a, Isaaka Newtona, Pierre'a Chaneta, Barucha Spinozy i Gottfrieda W. Leibniza, ukazują ich naukowe zainteresowania i odkrycia, wzbogacając tradycyjny obraz siedemnastowiecznej filozofii. Chociaż w osobach Newtona i Boyle'a zwykło się dziś widzieć raczej fundatorów nowoczesnej nauki niż klasyków filozofii, to lektura wszystkich przedstawionych tu prac przekonuje, jak trudne byłoby wytyczenie precyzyjnej linii pomiędzy spekulacjami metafizycznymi a badaniami ściśle naukowymi i odnoszącymi się do doświadczenia. Zależność pomiędzy nimi była zresztą dwustronna: z jednej strony prowadzone obserwacje i badania ugruntowywały twierdzenia filozoficzne dotyczące np. natury substancji czy różnicy pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, z drugiej zaś stanowiska filozoficzne pozwalały na interpretację danych dostarczonych przez eksperymenty oraz wiodły do kolejnych rozstrzygnięć naukowych.

Przekład i opracowanie: Adam Grzeliński, Katarzyna Pękacka-Falkowska, Zbigniew Pietrzak, Tomasz Stegliński, Krzysztof Wawrzonkowski, Jolanta Żelazna.

Wstęp / 7

Pierre Chanet
Wprowadzenie tłumacza / 13
O instynkcie i poznaniu zwierzęcym z uwzględnieniem tego, co pan de la Chambre napisał w tej sprawie           / 25
Rozważania o mądrości Charona / 67

Thomas Hobbes
Wprowadzenie tłumacza / 81
Decameron physiologicum, czyli 10 dialogów o filozofii naturalnej / 93

Robert Boyle
Wprowadzenie tłumacza / 141
O tym, jak owocna jest hipoteza mechaniczna oraz na czym się ona opiera / 153

Isaac Newton
Wprowadzenie tłumacza / 181
O ciężkości i równowadze cieczy / 193

Baruch de Spinoza
Wprowadzenie tłumaczki / 243
Algebraiczne obliczanie tęczy w celu ściślejszego powiązania fizyki z matematyką / 255
Obliczanie prawdopodobieństw / 273

Gottfried W. Leibniz
Wprowadzenie tłumaczki / 281
Rozmyślania nad powołaniem w Niemczech akademii tudzież towarzystwa rozwijającego nauki i sztuki / 295
Szkic do rozmyślań nad powołaniem w Niemczech towarzystwa rozwijającego nauki i sztuki  / 317

Adam Grzeliński

Jolanta Żelazna