Emerytowany profesor doktor habilitowany Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po przejściu na emeryturę nadal aktywny zawodowo, prowadzi badania naukowe dotyczące głównie astronomii galaktycznej, a także ma wykłady dla studentów. Poza pracą zawodową zajmuje się budową zegarów słonecznych i niektórymi zagadnieniami z historii astronomii. Jego pasją jest popularyzacja astronomii, którą realizuje poprzez liczne odczyty, prelekcje, spotkania, pikniki naukowe i oprowadzanie wycieczek po Obserwatorium Astronomicznym UMK w Piwnicach. Upowszechnianie społeczeństwu wiedzy astronomicznej uważa za jeden z głównych czynników kształtujących świadomość powiązania Ziemi i życia na niej z procesami i zjawiskami zachodzącymi w Kosmosie. Wiedza ta pozawala bowiem ludziom na podejmowanie świadomych i właściwych decyzji w ich relacjach z szeroko rozumianym otoczeniem.
Kategoria:
Nauki przyrodnicze
Katastrofy i kosmiczne oddziaływania na Ziemię
autorzy:
Rok wydania:2026
Nr wydania:Wydanie pierwsze
Liczba stron:160
ISBN:978-83-231-6337-4
eISBN:978-83-231-6338-1
DOI:
https://doi.org/10.12775/978-83-231-6338-1
OPIS
Historia Ziemi zna wiele katastrof zarówno natury kosmicznej, jak i planetarnej. Zjawiska te w istotny sposób wpływały na budowę naszej planety oraz istniejące na niej życie. Katastrofy kosmiczne spowodowały powstanie Księżyca, a także formowanie się atmosfery, litosfery i hydrosfery Ziemi. Różnego rodzaju dramatyczne zdarzenia doprowadziły do pięciokrotnego masowego wymierania organizmów naszej biosfery. Celem książki jest przedstawienie katastrof, które wystąpiły w przeszłości, oraz zwrócenie uwagi na zarysowujące się niebezpieczeństwa w przyszłości.
SPIS TREŚCI
Wprowadzenie / 9
1. Katastrofy i zagrożenia na powierzchni Ziemi / 10
2. Katastrofy globalne w mitach, starożytnej literaturze i wierzeniach / 13
3. Powstanie Układu Słonecznego, Słońca i Ziemi / 16
4. Obraz Układu Słonecznego / 18
4.1. Słońce / 22
4.2. Układ Ziemia–Księżyc / 23
4.3. Atmosfera Ziemi / 24
4.4. Magnetosfera / 27
5. Geologiczny zapis zmian pola magnetycznego i promieniowania kosmicznego / 30
6. Dokumenty geologiczne i skalny zapis zdarzeń / 32
7. Zarys historii geologicznej Ziemi / 34
7.1. Hadeik (eon hadeiczny) / 34
7.2. Archaik (eon archaiczny) / 37
7.3. Proterozoik (eon proterozoiczny) / 42
7.4. Fanerozoik (eon fanerozoiczny) / 46
7.4.1. Era paleozoiczna / 46
7.4.1.1. Era paleozoiczna – wczesny paleozoik (538,8–419,2 mln lat temu) / 46
7.4.1.2. Era paleozoiczna – późny paleozoik (419,2–252 mln lat temu) / 49
7.4.2. Era mezozoiczna (252–66 mln lat temu) / 56
7.4.2.1. Trias (252–201,5 mln lat temu) / 56
7.4.2.2. Jura (201,5–145 mln lat temu) / 59
7.4.2.3. Kreda (145–65 mln lat temu) / 62
7.4.3. Era kenozoiczna (początek 65 mln lat temu) / 66
7.4.3.1. Wczesny kenozoik – paleogen (65–23,03 mln lat) / 66
7.4.3.2. Późny kenozoik – neogen i od 2,58 mln lat czwartorzęd / 71
7.4.4. Ewolucja zwierząt i roślin w fanerozoiku oraz jej warunki graniczne / 73
8. Obraz Ziemi po jej ewolucji geologicznej / 75
8.1. Budowa Ziemi / 75
8.2. Dryf kontynentów / 77
8.3. Siły poruszające płyty litosfery – konwekcja / 81
8.4. Wulkanizm / 84
8.5. Trzęsienia ziemi / 90
8.6. Fale tsunami / 93
9. Zagrożenia z bezpośredniego otoczenia Ziemi / 95
9.1. Meteory i meteoryty / 95
9.2. Zderzenia kosmiczne / 96
9.3. NEO i PHO / 97
9.4. Statystyki zderzeń / 98
9.5. Kosmiczne śmieci / 99
10. Geologiczne dowody katastrof najprawdopodobniej spowodowanych przez obiekty kosmiczne / 102
10.1. Meteoryty / 110
11. Okresy wielkiego wymierania gatunków / 113
12. Zagrożenia antropogeniczne / 117
12.1. Eksperymenty z „górnictwem kosmicznym” / 117
12.2. Zmiany w atmosferze – zanik warstwy ozonowej / 119
13. Oddziaływania kosmiczne na zmiany klimatu / 121
13.1. Bilans energetyczny Ziemi / 121
13.2. Efekt cieplarniany / 125
14. Zmiany klimatu w przeszłości geologicznej / 130
15. Najważniejsze zagrożenia kosmologiczne dla Ziemi w przyszłości / 134
16. Charakterystyka współczesnej biosfery / 135
17. Zagrożenia i sytuacje kryzysowe w funkcjonowaniu biosfery ziemskiej / 139
18. Przyszłość planety i życia na Ziemi / 146
18.1. Przyszłość życia na Ziemi / 146
18.2. Przyszłość Ziemi / 149
LITERATURA POLECANA / 152
STRONY INTERNETOWE / 156
SPIS ILUSTRACJI / 157
1. Katastrofy i zagrożenia na powierzchni Ziemi / 10
2. Katastrofy globalne w mitach, starożytnej literaturze i wierzeniach / 13
3. Powstanie Układu Słonecznego, Słońca i Ziemi / 16
4. Obraz Układu Słonecznego / 18
4.1. Słońce / 22
4.2. Układ Ziemia–Księżyc / 23
4.3. Atmosfera Ziemi / 24
4.4. Magnetosfera / 27
5. Geologiczny zapis zmian pola magnetycznego i promieniowania kosmicznego / 30
6. Dokumenty geologiczne i skalny zapis zdarzeń / 32
7. Zarys historii geologicznej Ziemi / 34
7.1. Hadeik (eon hadeiczny) / 34
7.2. Archaik (eon archaiczny) / 37
7.3. Proterozoik (eon proterozoiczny) / 42
7.4. Fanerozoik (eon fanerozoiczny) / 46
7.4.1. Era paleozoiczna / 46
7.4.1.1. Era paleozoiczna – wczesny paleozoik (538,8–419,2 mln lat temu) / 46
7.4.1.2. Era paleozoiczna – późny paleozoik (419,2–252 mln lat temu) / 49
7.4.2. Era mezozoiczna (252–66 mln lat temu) / 56
7.4.2.1. Trias (252–201,5 mln lat temu) / 56
7.4.2.2. Jura (201,5–145 mln lat temu) / 59
7.4.2.3. Kreda (145–65 mln lat temu) / 62
7.4.3. Era kenozoiczna (początek 65 mln lat temu) / 66
7.4.3.1. Wczesny kenozoik – paleogen (65–23,03 mln lat) / 66
7.4.3.2. Późny kenozoik – neogen i od 2,58 mln lat czwartorzęd / 71
7.4.4. Ewolucja zwierząt i roślin w fanerozoiku oraz jej warunki graniczne / 73
8. Obraz Ziemi po jej ewolucji geologicznej / 75
8.1. Budowa Ziemi / 75
8.2. Dryf kontynentów / 77
8.3. Siły poruszające płyty litosfery – konwekcja / 81
8.4. Wulkanizm / 84
8.5. Trzęsienia ziemi / 90
8.6. Fale tsunami / 93
9. Zagrożenia z bezpośredniego otoczenia Ziemi / 95
9.1. Meteory i meteoryty / 95
9.2. Zderzenia kosmiczne / 96
9.3. NEO i PHO / 97
9.4. Statystyki zderzeń / 98
9.5. Kosmiczne śmieci / 99
10. Geologiczne dowody katastrof najprawdopodobniej spowodowanych przez obiekty kosmiczne / 102
10.1. Meteoryty / 110
11. Okresy wielkiego wymierania gatunków / 113
12. Zagrożenia antropogeniczne / 117
12.1. Eksperymenty z „górnictwem kosmicznym” / 117
12.2. Zmiany w atmosferze – zanik warstwy ozonowej / 119
13. Oddziaływania kosmiczne na zmiany klimatu / 121
13.1. Bilans energetyczny Ziemi / 121
13.2. Efekt cieplarniany / 125
14. Zmiany klimatu w przeszłości geologicznej / 130
15. Najważniejsze zagrożenia kosmologiczne dla Ziemi w przyszłości / 134
16. Charakterystyka współczesnej biosfery / 135
17. Zagrożenia i sytuacje kryzysowe w funkcjonowaniu biosfery ziemskiej / 139
18. Przyszłość planety i życia na Ziemi / 146
18.1. Przyszłość życia na Ziemi / 146
18.2. Przyszłość Ziemi / 149
LITERATURA POLECANA / 152
STRONY INTERNETOWE / 156
SPIS ILUSTRACJI / 157
Recenzje
Autorzy
- Katastrofy i kosmiczne oddziaływania na Ziemię
- Kosmos i życie
Andrzej Sadurski
Andrzej Strobel
Książki autora:
- Ziemia. Planeta życia- Katastrofy i kosmiczne oddziaływania na Ziemię
- Kosmos i życie
Jan Kopcewicz
Prof. dr hab. Jan Kopcewicz – specjalista w zakresie fizjologicznych i molekularnych mechanizmów wzrostu i rozwoju roślin jest autorem ponad dwustu publikacji naukowych, a także wielokrotnie wznawianych podręczników z zakresu biologii i fizjologii roślin. Jego dodatkowe zainteresowania dotyczą filozofii nauk przyrodniczych oraz kosmobiologii.
Czterokrotnie pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Czterokrotnie pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
