• Home
  • Filologia słowiańska
  • Kultura – ideologia – metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953–1957

Piotr Zemszał

Kultura – ideologia – metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953–1957

Wysyłamy w ciągu 3 dni
ISBN:
978-83-231-4063-4
Publication year:
2018
Pages number:
408
Nr wydania:
pierwsze
Typ okładki:
miękka
Format:
158 x 228 mm
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

39,00 zł

miękka

Piotr Zemszał

Kultura – ideologia – metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953–1957

Kategoria produktu:

Czterolecie między śmiercią Stalina a potwierdzeniem hegemonii socjalistycznego realizmu to okres intensywnej walki o utrzymanie tej pozycji. Ważną rolę odegrała tu zasadnicza ideologiczna dychotomia SWOI – OBCY, MY – ONI, WROGOWIE, tym bardziej że wobec spodziewanego odprężenia po śmierci wodza druga z tych kategorii stała się jak najbardziej aktualna, zagrożenie ze sfery rytualnej nagle przeniosło się do sfery realnej. Ta dychotomia znalazła swoje realizacje również w subdyskursie o kulturze. Formalizm, dekadentyzm, naturalizm – tak określano kierunki w sztuce, przed którymi za wszelką cenę należało postawić tamę. Jednak jak je definiować, by nie straciły swojej specyficznej, złowrogiej magii? Czy w ogóle je definiować? Jak objaśniać je ludziom, czytelnikom gazet tak, aby kwalifikowali je zgodnie z oczekiwaniami władz, zachowując przy tym ich istotną cechę – semantyczną niedookreśloność pozwalającą na swobodne posługiwanie się nimi jako stygmatyzującymi etykietami. Odpowiedź na te pytania znaleziono m.in. w metaforze – doskonałym środku oddziaływania na odbiorcę. Zbudowanie wielu paraleli między abstrakcyjnymi pojęciami z zakresu teorii sztuki i literatury a najbardziej oczywistymi, powszednimi, archetypowymi metaforami pozwoliło propagandzie kulturalnej rozwiązać ten problem. O metaforyczności badanych tekstów świadczą liczby. Wśród około trzech tysięcy odnotowanych podczas kwerendy (materiały gazety „Prawda” z lat 1953–1957) użyć w ten czy inny sposób wartościujących jednostek leksykalnych znacznie ponad tysiąc to użycia metaforyczne. Spośród nich wybrano te, które bezpośrednio wchodzą w relacje opozycyjne, budując klarowny dla odbiorcy, oczywisty pod względem interpretacyjnym obraz podstawowej ideologicznej dychotomii SWOI – OBCY. Proponowana praca ma pokazać, jak ten mechanizm działał na łamach najważniejszej gazety w ZSRR – „Prawdy”.

Przedmowa / 7

Część I. Teoretyczne podstawy analizy / 11

Rozdział 1. Badania nad sowieckim dyskursem ideologicznym. Źródła analizowanego materiału / 13

Rozdział 2. Język a kultura – wybrane problemy / 21
Sowiecki subdyskurs o kulturze a zideologizowana kultura ZSRR / 28

Rozdział 3. Ideologiczny subdyskurs o kulturze / 37
Magiczny wymiar działań komunikacyjnych / 41
Arbitralność, desemantyzacja znaku / 44
Rytualny wymiar subdyskursu o kulturze – czy „tylko rytuał”? / 50

Rozdział 4. Manichejski charakter sowieckiego dyskursu ideologicznego. SWOI I OBCY w ideologicznym subdyskursie o kulturze / 57
Agresja językowa w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR,czyli kiedy OBCY stają się WROGAMI / 66

Rozdział 5. Aksjologiczny wymiar sowieckiego dyskursu ideologicznego. Wartościowanie w perswazji / 79

Rozdział 6. Realizacje ideologemowe jako elementy wartościujące. Próba zdefiniowania ideologemu. Ideologemy i quasi-ideologemy / 89

Rozdział 7. Metafora jako sposób wyrażenia opozycji SWOI – OBCY / 103

Rozdział 8. Sowiecki dyskurs ideologiczny – pragmatyczne ujęcie problemu / 111
Nadawca / 114
Odbiorca / 119
Cele komunikacji. Perswazja w sowieckim totalitarnym dyskursie o kulturze / 123
Typ kontaktu / 128
Kontekst / 129

Część II. Ideologemy i quasi-ideologemy / 131

Część III. Metafora archetypowa w orbicie dychotomii SWOI – OBCY / 171

Rozdział 1. Metaforyka związana z opozycją pojęciową ŚWIATŁO – CIEMNOŚĆ. Metafora ognia / 173

Rozdział 2. Metafora organizmu. ZDROWIE i CHOROBA. ŻYCIE i ŚMIERĆ / 195

Rozdział 3. Metaforyka przestrzenna – metafora wertykalna i horyzontalna / 221

Rozdział 4. BOGACTWO i BIEDA . Stosunki ekonomiczne / 245

Rozdział 5. CZYSTOŚĆ i BRUD / 267

Rozdział 6. ROZWOJ (POSTĘP) – ZASTOJ – REGRES / 281
Metafora organiczna / 288
Metafora oparta na pojęciach związanych z przestrzenią / 305
Мetaforyczne określenia распад, разрушение, разрушатьt / 311
Metafora wzbogacenia i zubożenia / 313
Metafora budowy (культурноестроительство) / 314

Rozdział 7. Metafora wojenna / 317
Uczestnicy walki / 320
Sytuacja, działanie / 330
Miejsce walki / 345
Atrybutyka militarna / 350

Zakończenie / 357
Spis analizowanych tekstów / 361
Bibliografia / 381
Aннотация / 407

No reviews

At the moment there is no reviews for this book. You can write your own!!!

Write review

Write your own review

Captcha

Produkty Powiązane

Show all

Inne produkty z tej kategorii

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum