Haiku po polsku. Genologia w perspektywie transkulturowej

seria:Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej autorzy:

Beata Śniecikowska

za darmo

Czytaj

46,00 zł 27,60 zł Najniższa cena z 30 dni: 27,60 zł

Wysyłamy w przeciągu 5 dni roboczych

szt

Rok wydania:2016 Nr wydania:pierwsze Liczba stron:738 ISBN:978-83-231-3724-5 eISBN:978-83-231-5704-5 Format:148 x 210 mm DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-5704-5

OPIS

Książka jest pierwszą monografią poezji polskiej dającej się różnorako wiązać z japońskimi miniaturami haiku. Autorka poddaje analizie lirykę ostatnich z górą stu lat (od Młodej Polski po czasy najnowsze), omawia intersemiotyczne uwikłania haiku, dotyka również problematyki translatologicznej. W pracy opisywane są zarówno utwory ortodoksyjnie wierne założeniom japońskich 17-zgłoskowców, jak i wiersze różnorako oscylujące wokół prototypu gatunku oraz miniatury ukrywające pod modnym dalekowschodnim szyldem stare europejskie formy literackie. Monografia wpisuje się w nurt badań komparatystyki kulturowej; pokazuje panoramę zjawisk artystycznych szeroko definiowanego modernizmu: polskiego i, w bardziej punktowych odsłonach, zachodnioeuropejskiego i amerykańskiego.

SPIS TREŚCI wykaz skrótów ...................................................................................... 11
wstęp ......................................................................................................... 13
I. Haiku wobec „zagłady gatunków” .............................................. 15
II. Transkulturowość ........................................................................ 19
III. O „haikologii” ............................................................................. 24
część pierwsza. klasyczne haiku japońskie – forma i wzorzec 33
I. Rzut oka na kulturę Japonii ......................................................... 34
1. Religie, świato-oglądy ............................................................. 39
2. Kategorie estetyczne ................................................................ 48
3. Język (a poezja) ........................................................................ 54
II. Krótka historia haiku .................................................................. 57
III. Poetyka haiku, haiku a senryū .................................................. 70
IV. Prototyp – inwariant – stereotyp. Haiku na Zachodzie ......... 87
część druga. drogi do haiku – na zachodzie .............................. 113
I. Haiku w Europie, haiku za Atlantykiem .................................... 113
II. Vorgeschichte haiku w Polsce: Młoda Polska,
dwudziestolecie międzywojenne .................................................... 120
1. Wiedza o haiku (przed 1939 rokiem) ................................... 121
2. Haiku młodopolskie? .............................................................. 131
3. Haiku a poezja międzywojenna ............................................ 142
A. „Hay-kay” Sterna, tanki Iwaszkiewicza ........................... 143
B. Japońskie miniatury Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
(i Staffa)? ................................................................................... 158
C. Przyboś i Leśmian. „Przybosiowski” i „leśmianowski”
model haiku? ............................................................................ 177
III. Przed Haiku-images: Staff, Brzękowski, Kozioł, Krynicki .... 183
IV. Pośród polskich przekładów haiku .......................................... 193
część trzecia. polemiczne ekstrema „haiku” .............................. 215
I. Najdalsza podróż Grochowiaka .................................................. 216
1. Dziwny epilog .......................................................................... 216
2. Rafinowanie poezji – autocenzura Grochowiaka? ............. 223
A. Ku zen? ................................................................................ 224
B. Dwie zwięzłości .................................................................. 227C.
Przetasowania w poetyce ................................................... 228
3. Co to jest haiku-image? ........................................................... 235
4. Obrazowanie ............................................................................ 246
A. Węzeł obrazowy .................................................................. 249
B. Zasłanianie obrazów ........................................................... 259
C. Obrazy naprzeciw siebie .................................................... 260
D. Wersy równoległe ............................................................... 263
D.1. „Trójhaikowość” – renga Grochowiaka? ................. 263
D.2. „Trzy incipity” ............................................................. 266
5. Rewers obrazowości ................................................................ 268
A. Narracyjność ....................................................................... 268
B. Gnomiczność ....................................................................... 269
6. Zmagania modernisty ............................................................ 270
II. Haiku-blaga czy „haiku fristajl”? – o twórczości Dariusza
Brzóski-Brzóskiewicza ..................................................................... 278
1. Haiku Brzóski (!) ..................................................................... 284
2. Wycinki z codzienności – haiku Brzóski? ........................... 287
3. „Haiku” – ferment w języku .................................................. 299
4. HiQ ............................................................................................ 303
III. Grochowiak–Brzóska ................................................................ 304
część czwarta. oscylacje wokół haiku ......................................... 307
I. Poezja uważności – Czesław Miłosz i haiku ............................. 308
1. Miniatury Miłosza – ku haiku? ............................................. 315
2. Czytając japońskich poetów .................................................. 324
3. Miłosz – tłumacz ..................................................................... 329
II. Haiku? Senryū? Mironū? Poezja Mirona Białoszewskiego
wobec gatunków orientalnych ....................................................... 340
1. Zen Białoszewskiego? Poezja zen Białoszewskiego? .......... 341
2. Haikowanie w „mrówkowcu”? .............................................. 348
3. „Najbardziej »wschodni« z polskich poetów” ..................... 351
4. Haiku? Senryū? Mironū? ........................................................ 356
część piąta. oryginały czy imitacje? – wokół
„najprawdziwszych” polskich haiku ...................................... 391
I. Mimesis i epifania .......................................................................... 391
II. Poetyki odświeżania gatunku ..................................................... 411
1. Dezautomatyzacja percepcji zmysłowej ............................... 412
2. Metaforyzacja .......................................................................... 416
3. Konceptyzm ............................................................................. 421
A. Teksty-zagadki .................................................................... 422
B. Koncepty słowno-obrazowe .............................................. 426
C. Koncepty językowe ............................................................. 429
D. Koncepty dźwiękowe ......................................................... 433
III. W głąb znaczeń .......................................................................... 436
1. Niepewność, niejednoznaczność .......................................... 436
2. Intymność, erotyzm ................................................................ 442
3. Śmierć ....................................................................................... 449
4. Orient ........................................................................................ 454
5. Haiku religijne ......................................................................... 456
A. Zen po polsku? .................................................................... 456
B. Haiku chrześcijańskie ......................................................... 460
IV. Intertekstualność ........................................................................ 464
1. Odwołania do haiku japońskich: parafrazy-naturalizacje,
aluzje literackie ............................................................................ 464
2. W dialogu z Okcydentem....................................................... 472
V. Autotematyzm, autotelizm .......................................................... 481
VI. Kontynuatorzy czy epigoni? ..................................................... 485
część szósta. panoptikum „haiku” ................................................... 489
I. „Haiku” ortodoksyjnie chrześcijańskie ...................................... 491
II. „Haiku-mirohłady”, czyli glosa liberacka ................................. 501
III. Aforyzmy „haiku”, epigramaty „haiku”, złote myśli „haiku” 505
IV. „Haiku” – miniatura liryczna .................................................... 509
część siódma. logowizualność haiku, haiku a sztuki
wizualne .................................................................................................. 515
I. Japonia: wizualność haiku – haiku a sztuki wizualne .............. 515
II. Estetyka haiku – estetyki Okcydentu ........................................ 540
1. Antylaokonizm ........................................................................ 540
2. Gesamtkunstwerk? ................................................................... 542
3. Haiku a estetyki modernizmu ............................................... 543
III. Polscy twórcy wobec logowizualności Orientu ...................... 551
1. Książki ...................................................................................... 551
A. Antologie ............................................................................. 556
B. Tomy haiku .......................................................................... 570
B.1. Jak najprościej ............................................................. 570
B.2. Ilustracje: między Orientem a Okcydentem ........... 573
B.2.1. Pismo ................................................................. 573
B.2.2. Fotografia .......................................................... 579
B.2.3. Grafika, rysunek, malarstwo .......................... 580
B.2.4. Kolaż .................................................................. 590
B.3. Poezja wizualna........................................................... 592
B.4. Okładki ........................................................................ 597
IV. Poza dwa wymiary ..................................................................... 603
1. Haiku a książka artystyczna ................................................... 603
2. Wystawy z „haiku” w tytule ................................................... 611
3. Haiku multimedialne? ............................................................ 627
A. Orientalizacja: haiku i fotografia – w internecie ............ 630
B. Naturalizacja obcości: „jedność w wielości” czy
niespójny eklektyzm? ............................................................. 635
V. Logowizualność transkulturowa? .............................................. 640
zakończenie ........................................................................................... 643
spis ilustracji ........................................................................................ 647
bibliografia ........................................................................................... 651
nota bibliograficzna ......................................................................... 693
summary ................................................................................................... 695
indeks terminów .................................................................................. 699
indeks osobowy ..................................................................................... 705

Recenzje

Autorzy

Beata Śniecikowska

Polonistka i historyczka sztuki, adiunkt w Pracowni Poetyki Historycznej Instytutu Badań Literackich PAN. Zajmuje się badaniem relacji transkulturowych i intersemiotycznych – najchętniej na gruncie szeroko rozumianego modernizmu. Szczególnie zainteresowana tym, co w sztuce słowa bezpośrednio dostępne zmysłom (audialność i wizualność literatury). Od lat tropi także związki kultury europejskiej z kulturami Dalekiego Wschodu. Autorka monografii Słowo – obraz – dźwięk. Literatura i sztuki wizualne w koncepcjach polskiej awangardy 1918–1939 (Kraków 2005) oraz „Nuż w uhu”? Koncepcje dźwięku w poezji polskiego futuryzmu (Wrocław 2008). Stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wiceprezes Fundacji „Centrum Międzynarodowych Badań Polonistycznych”.

Książki autora:

- Haiku po polsku. Genologia w perspektywie transkulturowej
- „Nuż w uhu”? Koncepcje dźwięku w poezji polskiego futuryzmu