Kategoria: Nauki społeczne / Prawo i administracja

Absolutorium w polskim prawie prywatnym

autorzy:

Mariusz T. Kłoda

Rok wydania:2025 Nr wydania:Wydanie pierwsze Liczba stron:396 ISBN:978-83-231-6264-3 eISBN:978-83-231-6265-0 DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-6265-0

OPIS

W jednej z wiadomości, które Autor niniejszej monografii miał zaszczyt wymienić ze zmarłym kilka lat temu Autorytetem polskiego środowiska corporate governance, wskazano: „Drogi Panie, wybór absolutorium na temat rozprawy doktorskiej to akt straceńczej odwagi. Ale Kozietulskiemu się udało, czego i Panu życzę”. Książka pt. Absolutorium w polskim prawie prywatnym jest rezultatem wspomnianej odwagi, a do oceny Szanownych Czytelników i Czytelniczek pozostaje to, czy analogia do udanej szarży dowódcy spod Somosierry okazała się w jakimkolwiek stopniu adekwatna. Monografia stanowi poprawioną i uzupełnioną wersję rozprawy doktorskiej obronionej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu w 2024 r. Jej zasadniczym celem jest ukazanie tytułowego instrumentu prawnego w szerokim kontekście, tj. prawa prywatnego, a nie jego poszczególnych gałęzi. Takie ujęcie absolutorium, w ocenie Autora właściwe, nie doczekało się jeszcze opracowania w literaturze przedmiotu. Względy te stanowiły podstawową motywację do podjęcia wskazanej problematyki.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów / 13

Wstęp / 19

Rozdział I
Rozwój absolutorium od czasów prawa rzymskiego do 1937 r.

1. Uwagi ogólne / 31

2. Absolutorium w prawie rzymskim / 32

3. Rozwój prawnej regulacji absolutorium w państwach europejskich okresu średniowiecza i nowożytności / 35

4. Regulacja absolutorium w niemieckim prawie handlowym do 1897 r. / 38

5. Ewolucja absolutorium w niemieckim prawie handlowym od 1897 r. do 1937 r. / 45

6. Rozwój absolutorium w austriackim prawie handlowym do 1906 r. / 52

Rozdział II
Rozwój absolutorium w polskim prawie prywatnym
od II Rzeczypospolitej do współczesności

1. Uwagi ogólne / 57

2. Ewolucja trzonu regulacyjnego absolutorium w polskim prawie prywatnym / 58
2.1. Regulacja absolutorium w prawie spółdzielczym / 58
2.2. Rozwój absolutorium w polskim prawie spółek handlowych / 60
2.3. Absolutorium w prawie o własności lokali / 66

3. Absolutorium jako przedmiot regulacji soft law / 68
3.1. Postanowienia dotyczące absolutorium we wzorcach umownych / 68
3.2. Regulacja absolutorium w kodeksach deontologicznych / 71
3.3. Regulaminy organów jako źródła regulacji absolutorium / 76
3.4. Regulacja absolutorium w zasadach i politykach wynagradzania / 79

4. Umowna regulacja absolutorium / 81

5. Tendencje w zakresie regulacji absolutorium w prawie prywatnym / 85

Rozdział III
Elementy konstrukcyjne absolutorium ustawowego

1. Uwagi ogólne / 89

2. Zagadnienia terminologiczne związane z absolutorium / 90

3. Cele prawne absolutorium / 94

4. Strona podmiotowa rozstrzygania w przedmiocie absolutorium / 99

5. Podstawa oraz swoboda podejmowania decyzji absolutoryjnej / 101

6. Procedura absolutoryjna / 103

7. Prawne formy rozstrzygnięć absolutoryjnych / 106

8. Treść decyzji w zakresie absolutorium / 108

9. Uzasadnianie rozstrzygnięć absolutoryjnych / 109

10. Skutki prawne podjęcia decyzji w sprawie absolutorium / 110

11. Ochrona praw osób występujących na płaszczyźnie rozstrzygania w ZAKRESIE absolutorium / 113

12. Podejmowanie decyzji absolutoryjnej jako obowiązek oceniającego i prawo ocenianego / 115

Rozdział IV
Strona podmiotowa rozstrzygania w przedmiocie absolutorium

1. Uwagi ogólne / 117

2. Krąg absolwowanych objętych ustawowym obowiązkiem absolutoryjnym / 118
2.1. Członkowie zarządów i zarządcy jako oceniani / 118
2.2. Obowiązek rozstrzygania w zakresie absolutorium wobec członków organów nadzoru lub rewizji / 121
2.3. Członkowie organów monistycznych jako absolwowani / 124
2.4. Rozstrzyganie w sprawie absolutorium względem komplementariuszy prowadzących sprawy spółki komandytowo-akcyjnej / 125
2.5. Likwidatorzy jako oceniani / 127
2.6. Rozstrzyganie w przedmiocie absolutorium wobec osób niepełniących już funkcji w strukturze organizacyjnej absolwującego / 130
2.7. Inne osoby objęte ustawowym obowiązkiem absolutoryjnym / 132

3. Absolwowany w ujęciu teorii organów i przedstawicielstwa / 134

4. Absolwowany jako podmiot prawa cywilnego / 135
4.1. Zasada rozstrzygania w przedmiocie absolutorium względem osoby fizycznej / 135
4.2. Osoba prawna lub ułomna osoba prawna jako absolwowany / 136
4.3. Problem absolutorium korporacyjnego / 138

5. Ustawowy krąg absolwujących / 139

5.1. Podstawowy katalog oceniających w polskim prawie prywatnym / 139
5.2. Rozstrzyganie w przedmiocie absolutorium w okresie przed ukonstytuowaniem dojrzałych jednostek organizacyjnych / 140
5.3. Realizacja obowiązku absolutoryjnego w sytuacji tożsamości jedynego udziałowca lub beneficjenta i jedynego członka organu / 143
5.4. Decydowanie w sprawie absolutorium w sytuacji zawieszenia kompetencji organów stanowiących / 147
5.5. Restrukturyzowany oraz upadły jako absolwujący / 151
5.6. Rozstrzyganie w zakresie absolutorium przez sukcesorów i kontynuatorów prawnych / 155

6. Oceniający jako podmiot prawa cywilnego / 157

7. Kształtowanie kręgu oceniających i ocenianych w umowie / 157
7.1. Uwagi ogólne co do zakresu swobody umów przy kształtowaniu kręgu ocenianych / 157
7.2. Wybrane przypadki umownego kształtowania kręgu absolwowanych / 160
7.3. Umowny krąg oceniających / 163

Rozdział V
Podstawa oraz swoboda podejmowania decyzji absolutoryjnej

1. Uwagi ogólne / 167

2. Przedmiotowy zakres podstawy podejmowania decyzji w SPRAWIE absolutorium / 168

3. Czasowy zakres podstawy rozstrzygania w PRZEDMIOCIE absolutorium / 170
3.1. Absolutorium jako instrument prawny odnoszący się do przeszłości ocenianego / 170
3.2. Zasada rozstrzygania w przedmiocie absolutorium z wykonania obowiązków w zakończonym roku obrotowym / 171
3.3. Decydowanie w sprawie absolutorium z wykonania obowiązków w trwającym roku obrotowym / 174

4. Podstawa rozstrzygania w przedmiocie absolutorium w ujęciu tak zwanego absolutorium całkowitego i częściowego / 175

5. Informacje o sposobie wykonania obowiązków przez ocenianego oraz wynikające z nich fakty absolutoryjne / 177

6. Źródła poznania informacji o sposobie wykonania obowiązków przez absolwowanego / 179

7. Swoboda uznania oceniającego w ramach rozstrzygania w zakresie absolutorium i jej granice prawne / 183

8. Podstawa rozstrzygania w przedmiocie absolutorium w ujęciu regulacji umownej / 191

Rozdział VI
Podstawowe elementy procedury absolutoryjnej

1. Uwagi ogólne / 197

2. Organ absolwującego biorący udział w procedurze absolutoryjnej / 198

3. Rozstrzyganie w zakresie absolutorium podczas posiedzenia i poza posiedzeniem organu / 201

4. Rozstrzyganie w przedmiocie absolutorium w trakcie ZWYCZAJNEGO I NADZWYCZAJNEGO POSIEDZENIA ORGANU / 209

5. Wymóg kworum w ramach rozstrzygania w sprawie absolutorium / 211

6. Większość głosów wymagana do podjęcia rozstrzygnięcia absolutoryjnego / 212

7. Rozstrzyganie w zakresie absolutorium w głosowaniu tajnym / 213

8. Wyłączenie od głosowania w przedmiocie absolutorium / 218

9. Uprawnienia absolwowanych w sytuacji wygaśnięcia ich mandatów / 227

10. Termin podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie absolutorium / 234

11. Umowna regulacja podstawowych elementów procedury absolutoryjnej / 236

Rozdział VII
Uchwała w przedmiocie absolutorium

1. Uwagi ogólne / 245

2. Sposoby adresowania uchwały w sprawie absolutorium / 246
2.1. Konstrukcja absolutorium indywidualnego / 246
2.2. Uchwała w przedmiocie absolutorium łącznego / 250
2.3. Konstrukcja absolutorium grupowego / 251
2.4. Uchwała w zakresie absolutorium dla organu / 252
2.5. Reguły wykorzystania metod adresowania uchwały w sprawie absolutorium / 253

3. Przedmiotowy i czasowy zakres uchwały w przedmiocie absolutorium / 254

4. Warianty rozstrzygnięć uchwały absolutoryjnej / 256

5. Uzasadnianie uchwały w przedmiocie absolutorium / 260

6. Uchwała negatywna w sprawie absolutorium / 263

7. Nieistniejąca uchwała absolutoryjna / 266

8. Postanowienia umowne wpływające na treść uchwały w przedmiocie absolutorium / 267

Rozdział VIII
Skutki prawne podjęcia rozstrzygnięcia absolutoryjnego

1. Uwagi ogólne / 269

2. Bliższe skutki prawne podjęcia decyzji absolutoryjnej in genere / 270
2.1. Pojęcie uzyskania absolutorium z uzasadnienia projektu ustawy o spółdzielniach i jego współczesne znaczenie prawne / 270
2.2. Fakty absolutoryjne jako wyznaczniki zakresu obowiązywania skutków prawnych rozstrzygnięć absolutoryjnych / 273
2.3. Podstawowe przypadki niepowstania oraz wygaśnięcia skutków prawnych decyzji absolutoryjnych / 274

3. Cywilnoprawne skutki podjęcia decyzji w sprawie absolutorium / 276

3.1. Wpływ udzielenia oraz nieudzielenia absolutorium na sferę odpowiedzialności cywilnej ocenianego wobec oceniającego / 276
3.2. Charakter skutków prawnych zachodzących w obszarze odpowiedzialności cywilnej absolwowanego względem absolwującego / 285
3.3. Przypadki niezaistnienia oraz wygaśnięcia absolutoryjnego oraz negatywnego absolutoryjnego zwolnienia z odpowiedzialności cywilnej / 287
3.4. Oddziaływanie decyzji absolutoryjnej na sferę odpowiedzialności cywilnej ocenianego względem innych osób niż oceniający / 292
3.5. Podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie absolutorium a dobra osobiste absolwowanego i absolwującego / 295

4. Wpływ udzielenia oraz nieudzielenia absolutorium na sferę odpowiedzialności organizacyjnej ocenianego wobec oceniającego / 299

5. Podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie absolutorium a odpowiedzialność karna lub inna odpowiedzialność o charakterze publicznoprawnym / 302

6. Dalsze skutki prawne podjęcia decyzji absolutoryjnej / 303

7. Rozstrzygnięcie w zakresie absolutorium jako czynność prawna / 307

8. Umowna regulacja następstw prawnych podjęcia rozstrzygnięcia absolutoryjnego / 308

Rozdział IX
Podstawowe instrumenty ochrony praw osób występujących na płaszczyźnie rozstrzygania w sprawie absolutorium

1. Uwagi ogólne / 311

2. Wytoczenie powództwa i złożenie wniosku o uchylenie uchwały absolutoryjnej / 312

3. Powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie absolutorium / 325

4. Wytoczenie powództwa o ustalenie nieważności lub nieistnienia uchwały w zakresie absolutorium na podstawie art. 189 k.p.c. / 327

5. Powództwo o ustalenie bezskuteczności uchwały w przedmiocie absolutorium / 331

6. Problem powództwa o stwierdzenie obowiązku podjęcia lub o ustalenie podjęcia uchwały absolutoryjnej / 332

7. Wytoczenie powództwa o ustalenie nieistnienia roszczeń odszkodowawczych absolwującego wobec absolwowanego / 334

8. Powództwo o ochronę dóbr osobistych absolwowanego i absolwującego / 337

9. Uchylenie uchwały w zakresie absolutorium w ramach procedury reabsolutoryjnej / 340

10. Problem dopuszczalności powołania się na wady oświadczeń woli objętych uchwałą absolutoryjną / 342

11. Podniesienie zarzutu nieważności lub nieistnienia uchwały w sprawie absolutorium / 344

12. Zaskarżanie negatywnej uchwały absolutoryjnej i korzystanie w odniesieniu do niej z innych środków ochrony prawnej / 346

13. Majątkowy charakter sprawy cywilnej dotyczącej uchwały absolutoryjnej / 347

Zakończenie / 349

Wykaz literatury / 375

WYKAZ ORZECZNICTWA / 393

Recenzje

Autorzy

Mariusz T. Kłoda

Adiunkt w Katedrze Prawa Handlowego i Morskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Absolwent prawa, administra-cji oraz podyplomowych studiów prawa bankowego i bankowości. Specjalizuje się w prawie handlowym, prawie nowych technologii oraz prawie kosmicznym. Założyciel i przewodniczący Laboratorium Prawno-handlowych Aspektów Nowych Technologii i Eks-ploracji Kosmosu (LPANTEK). Uczestnik projektów badawczych i eksperckich (m.in. współautor raportu pt. „Przegląd zastosowania technologii blockchain w wymiarze sprawiedliwości w wybranych państwach” przygotowanego dla Instytutu Wymiaru Sprawiedli-wości). Przedstawiciel UMK w Komitecie Technicznym nr 333 ds. Blockchain i Technologii Rozproszonych Re-jestrów PKN. W 2022 r. reprezentował Wydział Prawa i Administracji UMK w ministerialnym zespole robo-czym powołanym w celu opracowania projektu usta-wy o działalności kosmicznej (MRiT). Opiekun Koła Na-ukowego Prawa Handlowego, członek Stowarzyszenia Polskich Profesjonalistów Sektora Kosmicznego.

Książki autora:

- Rights of the Shareholders in Limited Liability Company. Selected Issues
- Absolutorium w polskim prawie prywatnym
- Prosta spółka akcyjna