Kategoria: Nauki humanistyczne / Etnologia i kulturoznawstwo

pokaż tył okładki

Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności

autorzy:

Piotr Grochowski

74,00 zł Najniższa cena z 30 dni: 74,00 zł

Druk na żądanie (min 1 szt.) Wysyłamy w przeciągu 10 dni roboczych

szt

52,00 zł Najniższa cena z 30 dni: 52,00 zł PDF

szt

Rok wydania:2025 Nr wydania:Wydanie pierwsze Liczba stron:562 ISBN:978-83-231-6183-7 eISBN:978-83-231-6184-4 DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-6184-4

OPIS Rodzimowierstwo to współczesna religia odwołująca się do dziedzictwa przedchrześcijańskich Słowian. Wpisuje się ono zarazem w szerszy nurt zjawisk społecznych, polegających na rewitalizacji dawnych praktyk kulturowych oraz swoistej „modzie na słowiańszczyznę”, która dla wielu osób staje się swego rodzaju stylem życia oraz ważnym punktem odniesienia w budowaniu tożsamości zbiorowych i indywidualnych.

Niniejsza książka stanowi efekt wieloletnich badań etnograficznych i zawiera wszechstronny opis polskiego rodzimowierstwa, obejmujący zarówno jego historię i formy organizacyjne, jak i system wierzeniowy oraz praktyki obrzędowe, a także ukazujący społeczne, polityczne i ekonomiczne konteksty, które wpływają na jego kształt i sposób funkcjonowania. W szerszej perspektywie publikacja próbuje zarazem pokazać słowiańskocentryczną narrację o Polsce i Polakach, która wyłania się z wypowiedzi i działań rodzimowierców. Eksponując „rodzime” (niechrześcijańskie) elementy, jest ona wolna od kolonialnych uwikłań i kompleksów, co pozwala jej przezwyciężać poczucie niższości wobec Zachodu i wyższości wobec Wschodu. W tym kontekście książka ta stawia też pytanie o miejsce tradycji przedchrześcijańskich w polskiej kulturze oraz w działaniach z zakresu ochrony dziedzictwa.

Rozmowa z autorem na antenie Polskiego Radia: LINK.

SPIS TREŚCI WSTĘP / 9

ROZDZIAŁ 1. Polskie rodzimowierstwo na tle współczesnych religii pogańskich i innych zjawisk kultury / 45

1.1. Terminologia / 47

1.2. Między tradycją i lokalnością a nowoczesnością i globalizacją / 51

1.3. Zróżnicowanie współczesnych religii pogańskich / 58

1.4. Niejasne granice i pola konfliktów / 64

1.5. Mylące podobieństwa i kłopotliwe sąsiedztwa / 79

1.5.1. Rodzimowierstwo a ruch odtwórstwa historycznego / 79

1.5.2. Rodzimowiercy a rodzimokulturowcy i turbosłowianie / 86

1.5.3. Rodzimowierstwo a New Age i ruchy ekologiczne / 96

1.5.4. Rodzimowierstwo a chrześcijaństwo / 106

1.6. Płynne struktury i niepewne statystyki / 116

ROZDZIAŁ 2. Krótka historia polskiego rodzimowierstwa / 131

ROZDZIAŁ 3. Religia otwartego kodu i refleksyjnych wyborów / 159

3.1. Wprowadzenie / 161

3.2. Uwarunkowania wewnętrzne / 162

3.3. Uwarunkowania zewnętrzne / 167

3.4. Podsumowanie / 174

ROZDZIAŁ 4. W co wierzą rodzimowiercy? / 183

4.1. Uwagi wstępne / 185

4.2. Kosmologia, teologia, antropologia / 189

4.3. Wokół rodzimowierczego panteonu / 197

4.3.1. Swaróg / 201

4.3.2. Perun / 202

4.3.3. Weles / 205

4.3.4. Dadźbóg / 209

4.3.5. Chors / 211

4.3.6. Swarożyc / 213

4.3.7. Mokosz / 215

4.3.8. Marzanna / 218

4.3.9. Jaryło/Jarowit / 220

4.3.10. Dziewanna / 221

4.3.11. Strzybóg / 223

4.3.12. Rod, Rodzanice i Dola / 225

4.3.13. Łado i Leli / 227

4.3.14. Świętowit i Trygław / 229

ROZDZIAŁ 5. Święta i praktyki rytualne / 235

5.1. Uwagi wstępne / 237

5.2. Struktura świąt / 247

5.2.1. Ogólna charakterystyka i przebieg działań / 247

5.2.2. Czas i uczestnicy świąt / 257

5.2.3. Strukturalne znaczenie estetyki / 264

5.3. Święta kalendarzowe / 271

5.3.1. Kalendarze świąt i wyznaczanie terminów / 271

5.3.2. Szczodre Gody / 274

5.3.3. Jare Gody / 277

5.3.4. Kupała / 280

5.3.5. Plony / 284

5.3.6. Gromnica i Święto Welesa / 287

5.3.7. Maik, wiosenne Dziady i Stado / 292

5.3.8. Święto Peruna i Święto Mokoszy / 296

5.3.9. Jesienne Dziady / 305

5.4. Święta rodzinne i obrzędy przejścia / 314

5.4.1. Postrzyżyny i kosopleciny / 315

5.4.2. Swadźba / 322

5.4.3. Obrzędy związane z narodzinami dziecka / 329

5.4.4. Tryzna / 331

5.4.5. Obrzędy inicjacyjne / 340

ROZDZIAŁ 6. (Re)konstrukcje, (re)poganizacje i (re)sakralizacje. Strategie kształtowania praktyk religijnych / 347

6.1. Typy źródeł oraz praktyki i strategie rewitalizacyjne / 349

6.2. Stado jako przykład (re)konstrukcji / 357

6.3. Kupała, Gromnica i pieśni kolędnicze jako przykłady (re)poganizacji / 366

6.4. Topienie Marzanny jako przykład (re)sakralizacji / 378

6.5. Podsumowanie / 391

ROZDZIAŁ 7. Niewygodne ramy ponowoczesności / 397

7.1. Między kulturą tradycyjną a późną nowoczesnością / 399

7.2. Gdzie świętują rodzimowiercy? / 405

7.2.1. Dlaczego rodzimowiercy nie mogą świętować tam, gdzie dawni Słowianie? / 406

7.2.2. W poszukiwaniu miejsc kultu / 414

7.2.3. Rodzimowiercy na swoim / 421

7.3. Temporalne aspekty rodzimowierczego świętowania / 430

7.4. Podsumowanie / 441

ROZDZIAŁ 8. Zróżnicowanie i dynamika postaw społeczno-politycznych polskich rodzimowierców / 447

8.1. Wprowadzenie / 449

8.2. Polityczny pejzaż polskiego rodzimowierstwa / 454

8.3. Między naziolstwem a lewactwem / 458

8.4. Afirmacja, eliminacja i bagatelizowanie nacjonalizmu / 464

8.5. Od nacjonalizmu do konserwatyzmu / 477

8.6. Wnioski / 493

ZAKOŃCZENIE / 499

Bibliografia / 517

Spis fotografii / 547

Summary / 553

Indeks osobowy / 555

Recenzje

2025-10-07 08:07:47

Wiadomości Słowiańskie

https://www.youtube.com/watch?v=n50nAVnNm34&t=70s

2025-11-27 20:25:33

Kamila Baraniecka-Olszewska

[...] to dzieło kompletne, stanowiące pierwszą tych rozmiarów monografię rodzimo-wierstwa w Polsce. Praca ta nie tylko stanowi nowe ujęcie problemu, ale przede wszystkim przedstawia zjawisko, które nie doczekało się w Polsce analogicznego, głębokiego opracowania. [...] Fragment recenzji: https://apcz.umk.pl/LUD/article/view/66818/44159

Autorzy

Piotr Grochowski

Piotr Grochowski – folklorysta, kulturoznawca, etnolog; profesor w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu; redaktor naczelny czasopisma „Literatura Ludowa / Journal of Folklore and Popular Culture”. Zajmuje się analizowaniem różnych aspektów kultur ludowych i folkloru tradycyjnego oraz ich współczesnych transformacji i kontynuacji; bada także ruchy religijne i społeczne odwołujące się do kultury przedchrześcijańskich Słowian. Autor książek Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach (2009), Straszna zbrodnia rodzonej matki. Polskie pieśni nowiniarskie na przełomie XIX i XX w. (2010), Jarmark tradycji. Studia i szkice folklorystyczne (2016), a także krytycznej edycji ustnych narracji o Holokauście O tym nie wolno mówić… Zagłada Żydów w opowieściach wspomnieniowych ze zbiorów Dionizjusza Czubali (2019).

Książki autora:

- Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności
- Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach
- Folklor w dobie Internetu
- Straszna zbrodnia rodzonej matki. Polskie pieśni nowiniarskie na przełomie XIX i XX wieku
- Netlor. Wiedza cyfrowych tubylców
- Jarmark tradycji. Studia i szkice folklorystyczne
- O tym nie wolno mówić... Zagłada Żydów w opowieściach wspomnieniowych ze zbiorów Dionizjusza Czubali

Powiązane

Książka

Etnologia i kulturoznawstwo

Śląska republika muzyki. Muzyczne imaginaria nadodrzańskich humanistów

Badanie środowiska przyrodniczego w naukach humanistycznych, społecznych i przyrodniczych

od 28,00 zł

Książka

Literaturoznawstwo

Straszna zbrodnia rodzonej matki. Polskie pieśni nowiniarskie na przełomie XIX i XX wieku

Piotr Grochowski

od 52,00 zł

Książka

Etnologia i kulturoznawstwo

Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach

Piotr Grochowski

od 4,92 zł

Inne z tej kategorii

NOWOŚĆ

Książka

Nauki humanistyczne

(Nie)oczywiste „Ziemie Odzyskane”

Pan Samochodzik i…

od 49,00 zł

Książka

Etnologia i kulturoznawstwo

Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach

Etnologia i kulturoznawstwo

Baśnie serbskie. Antologia tekstów ludowych i literackich

od 21,00 zł

Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności

Śląska republika muzyki. Muzyczne imaginaria nadodrzańskich humanistów

Badanie środowiska przyrodniczego w naukach humanistycznych, społecznych i przyrodniczych

Straszna zbrodnia rodzonej matki. Polskie pieśni nowiniarskie na przełomie XIX i XX wieku

Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach

(Nie)oczywiste „Ziemie Odzyskane”

Pan Samochodzik i…

Dziady. Rzecz o wędrownych żebrakach i ich pieśniach

Baśnie serbskie. Antologia tekstów ludowych i literackich

Przydatne linki