Marta Baron-Milian

Neofuturzy i futuryści. Kryptohistorie polskiej awangardy

Wysyłamy w ciągu 5 dni roboczych
Publication year:
2023
Pages number:
514
Series:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
ISBN (oprawa twarda):
978-83-231-5244-6
ISBN (oprawa miękka):
978-83-231-5243-9
eISBN:
978-83-231-5245-3

30,40 zł

Marta Baron-Milian

Neofuturzy i futuryści. Kryptohistorie polskiej awangardy

Kategoria produktu:

Tematem książki są początki polskiej awangardy literackiej, a wraz z nimi tkwiąca w otwarciu awangardowej rewolty energia pierwszych gestów uznawanych za gesty futurystyczne. Autorka podejmuje próbę ich reinterpretacji przez pryzmat trzech głównych bohaterów monografii: Jerzego Jankowskiego, wiecznego zwiastuna futuryzmu i zanikającego pośrednika jego późniejszych losów, oraz Anatola Sterna i Aleksandra Wata, występujących tu przede wszystkim we wspólnej roli neofuturów-prymitywistów. Ich wyjątkowa działalność wymyka się narracji o awangardzie jako historii ruchów artystycznych, komplikuje i decentruje obraz awangardowych początków, prowokuje do poszukiwania nowych punktów odniesienia. Przeprowadzone przez autorkę kwerendy archiwalne, analizy materiału prasowego oraz interpretacje manifestów, tekstów poetyckich i prozatorskich umożliwiły rekonstrukcję najwcześniejszych przejawów polskiej awangardy w świetle pojęć kolektywności, peryferyjności oraz konceptu „literatury mniejszej”. Pozwoliło to uchwycić oryginalność językowych eksperymentów oraz polityczne znaczenie futurystycznych prowokacji Jankowskiego, Sterna i Wata. We wszystkich opisanych przypadkach awangarda rzuca wyzwanie większości, choć za każdym razem brzmi ono inaczej.


The subject of the book is the beginnings of the Polish literary avant-garde, and, together with them, the energy of the first gestures considered futuristic in the opening of the avant-garde revolt. The author attempts to reinterpret them through the prism of the three main characters of the monograph: Jerzy Jankowski, the eternal harbinger of futurism and the disappearing mediator of its later fate, and Anatol Stern and Aleksander Wat, appearing here primarily in the common role of neo-futurists-primitivists. Their unique activity eludes the narrative of the avant-garde as the history of artistic movements, complicates and decenters the image of avant-garde beginnings, and provokes the search for new points of reference. The author's archival research, analyses of press material and interpretations of manifestos, as well as poetic and prose texts, made it possible to reconstruct the earliest manifestations of the Polish avant-garde in the light of the concepts of collectivity, peripherality and the concept of "minor literature". This allowed us to capture the originality of linguistic experiments and the political significance of the futuristic provocations of Jankowski, Stern, and Wat. In each of the described cases, the avant-garde challenges the majority, although each time it sounds different.

Wykaz skrótów / 11
Wstęp / 13

Część I
Zanikający pośrednik. Jerzy Jankowski

Rozdział 1. YY. Kryptonimy Jerzego Jankowskiego / 41
Maggi / 43
Tram / 53
Mur / 74
Rama / 84

Rozdział 2. Rozpętać burzę. Futuryzm jako akt i akcja / 91
Prolog / 91
Ekspozycja: Burza przed burzą / 93
Akcja: W czas nawałnicy / 101
Antrakt: Nieznane warjanty: „Burzy” / 118
Kulminacja: Spłon lotnika / 128
Epilog: epitafia i nekrologi / 141

Rozdział 3. F24. Tajemnicza formuła futuryzmu / 149
„Prosty, graficzny znak F” / 151
Bez śladu / 154
Z innej beczki / 156
Przyszłość, która się dzieli / 162
Objawienie w Jamie / 165

Rozdział 4. zanikający pośrednik / 173
Co widać w świetle Reflektorów? / 174
„Mediumiczne” stadium futuryzmu / 179

Część II
Neofuturzy. Ku literaturze mniejszej

Rozdział 1. Tak, czyli inaczej / 189
Śmig i spłon / 191
Gloria na końcu tęczy / 198
„Taka feeria obrzydzenia…” / 207

Rozdział 2. GGAgi albo pieśni GGAgatków / 221
„Aj-waj-tol Stern i S-ka” / 223
Gęsia droga dowcipu / 234
Między zwidami / 244
Mandarynka dla Aleksandra Wata / 253
To nie jest arka… / 258
To są niebieskie pięty… / 269

Rozdział 3. Neofuturzy. Ku literaturze mniejszej / 279
Oś krystaliczna / 279
Poeci minoryci / 284
Mniejszy użytek z języka / 290
Prymitywiści do narodów / 299
Rżoryk i śpiew / 307
„Nonsens jest dynamitem” / 319

Rozdział 4. Mśc. Ku literaturze metamorficznej / 323
Przemianowania i metamorfozy / 326
Namo! panik / 330
Własny język obcy / 335
Dotknąć płomieniem / 337
Mśc. Romans destrukcyjny / 341

Część III
Futuryzm płodny i bezpłodny

Rozdział 1. Rewolta poronna. O płodności i płodzeńu Aleksandra Wata / 351
Para nie do pary / 356
Paralele albo rewolucyjni poeci chodzą parami / 365
Parateksty albo zagadka Dawida Burluka / 372
Parodia, odium, oda, dada / 383
Parabaza. „Oczko” i brzuch / 388

Rozdział 2. Oda do brzucha-cha. Prokreacja i kooperacja / 393
Gdzie jest życie? / 398
Podział reprodukcyjnej pracy / 401
Płodność politycznie uwikłana / 405
Brzuchate miasto i wieś / 412
Immunizacja i komunizacja / 423

Zakończenie / 429
Podziękowania / 439
Bibliografia / 441
Spis ilustracji / 463
Nota bibliograficzna / 465
Summary / 467
Indeks osób / 485

No reviews

At the moment there is no reviews for this book. You can write your own!!!

Write review

Write your own review

Captcha
  • Marta Baron-Milian

    Literaturoznawczyni i kulturoznawczyni. Pracuje w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego. Ukończyła Międzyuczelniany Program Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Akademii „Artes Liberales” oraz Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne UŚ. Członkini redakcji „Śląskich Studiów Polonistycznych”, współpracowniczka Ośrodka Badań nad Awangardą Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opublikowała monografie: Wat plus Vat. Związki literatury i ekonomii w twórczości Aleksandra Wata (2015) oraz Grzebanie grzebania. Archeolog i grabarz w twórczości Jerzego Ficowskiego (2014). Współredagowała książki zbiorowe: Płeć awangardy (2019) i Teoria nad-interpretacją? (2012). Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół polskiej poezji XX i XXI wieku, praktyk awangardowych i eksperymentalnych oraz związków literatury i ekonomii.

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum