„Nie trzeba się załamywać, jest się przecież mężczyzną”. Obrazy męskości w pamiętnikach konkursowych polskich mężczyzn pracujących przymusowo na rzecz Trzeciej Rzeszy

2025-10-02 07:42:10

Podsumowując, „Nie trzeba się załamywać…” to lektura ważna nie tylko dla historyków/-czek, ale także dla badaczy/-ek kultury, literatury i gender studies. Praca jest precyzyjna, a zarazem przystępna, a jej walor polega nie tylko na dokumentacji codzienności robotniczej, lecz również na uruchomieniu refleksji nad mechanizmami konstruowania męskości. Książka stawia pytania o język, w którym można mówić o słabości, o sposoby przepracowywania porażki, o granice autokreacji w systemie, który jednostkę redukował do roli trybu w machinie ideologii. Ujawnia, że krytyczne studia nad mężczyznami oraz męskościami nie sprowadzają się do analizy jednej kategorii społecznej, lecz prowadzą do pytań o władzę, dyskurs i kondycję jednostki wobec systemu. Wydobycie tych problemów z pamiętników robotniczych – tekstów pozornie prostych, językowo ograniczonych, instytucjonalnie uwarunkowanych – dowodzi wrażliwości i erudycji autorki. To książka, którą należy traktować jako przyczynek, ale i zapowiedź dalszych badań. Pokazuje bowiem, że z marginesów archiwum – z zapisów życia codziennego i jednostkowych prób samookreślenia – można wydobyć pytania fundamentalne: o granice męskości, o sposoby przetrwania, o rolę pamięci w budowaniu tożsamości. W tym sensie publikacja Pawlińskiej otwiera nowe pole refleksji, stanowiąc inspirację dla kolejnych studiów nad doświadczeniami przymusu i nad tym, jak jednostki próbują ocalić sens w świecie, który sens odbiera. Fragment recenzji: https://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=517&artykul=10459&kat=15

Absolwentka studiów licencjackich i magisterskich na Wydziale Historii
Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie w Szkole Nauk Humanistycznych UW przygotowuje rozprawę doktorską pt. „Polki w niemieckich domach – losy polskich dziewcząt i kobiet skierowanych do pracy przy niemieckich rodzinach w latach 1939–1945”. Jej zainteresowania naukowego koncentrują się wokół historii kobiet, historii płci kulturowej oraz historii społecznej II wojny światowej.