Pisma filozoficzne

seria:Klasyka filozofii autorzy:

Richard Burthogge

redaktorzy: Bartosz Żukowski, Adam Grzeliński

56,00 zł Najniższa cena z 30 dni: 56,00 zł

Wysyłamy w przeciągu 5 dni roboczych

szt

Rok wydania:2026 Nr wydania:Wydanie pierwsze Liczba stron:416 ISBN:978-83-231-6368-8 eISBN:978-83-231-6370-1 Przekład i redakcja naukowa:Bartosz Żukowski (Uniwersytet Łódzki), Adam Grzeliński (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) Wprowadzenie:Bartosz Żukowski DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-6370-1

OPIS Przedkładany czytelnikowi tom zawiera tłumaczenie trzech głów- nych dzieł filozoficznych angielskiego lekarza i myśliciela Richarda Burthogge'a (1638–1705): wczesnego, wydanego w 1678 roku, trak- tatu Organum Vetus & Novum, opublikowanego w 1694 roku dzieła Esej o rozumie i naturze duchów, zawierającego dojrzałą wersję jego teorii poznania, oraz późnego pisma O duszy świata i o duszach party- kularnych, ogłoszonego drukiem w 1699 roku. Tom dopełnia przekład pięciu listów Burthogge'a do Johna Locke'a.

Idee Burthogge'a nie wywarły znaczącego wpływu na współczesną mu filozofię, a w konsekwencji nie stały się dotąd przedmiotem pogłę- bionych analiz. Tymczasem w jego pismach odnaleźć można nader ory- ginalną koncepcję konstruktywistycznego idealizmu, która – oceniana z szerszej perspektywy historycznej – w kluczowych punktach okazuje się antycypować niemal o wiek późniejszą filozofię Kanta.
Istotę epistemologicznego przedsięwzięcia Burthogge'a oddają trzy rozstrzygnięcia teoretyczne. Po pierwsze, w odróżnieniu od większości brytyjskich myślicieli epoki, upatrujących w zmysłach naczelnego in- strumentu poznania, Burthogge restytuuje intelekt w funkcji niezależ- nego źródła wiedzy. Zarazem obu władzom – zmysłowości i intelektowi - nadaje jednorodną strukturę formalną, upatrując w nich po prostu dwóch różnych konceptywno-kogitatywnych modi poznania. Wresz- cie - i jest to krok najistotniejszy – jednoznacznie odrzuca możliwość bezpośredniego (zarówno intelektualnego, jak i zmysłowego) poznania przedmiotów zewnętrznych na rzecz teorii modi concipiendi, zgodnie z którą konceptualizacja rzeczywistości pozaumysłowej dokonuje się zawsze w formie i z użyciem środków określonych przez strukturalne oraz funkcjonalne właściwości ludzkich zdolności poznawczych.

Można oczekiwać, że analiza jego koncepcji – interesująca już sama w sobie nie tylko wzbogaci nasze rozumienie wczesnonowożytnej filozofii brytyjskiej, lecz także rzuci nowe światło na szersze zagadnie- nie wewnętrznej logiki i immanentnej dynamiki ewolucji całej myśli postkartezjańskiej.

SPIS TREŚCI Idealistyczna epistemologia Richarda Burthogge ’ a / 7

Nota edytorsko-translatorska / 35

Wykaz skrótów / 39

Organum Vetus & Novum (1678) / 43

Esej o rozumie i naturze duchów (1694) / 103

List dedykacyjny / 108

O rozumie ludzkim. Część pierwsza / 109

Rozdział I O rozumie w ogólności / 109

Sekcja I / 109

Sekcja II / 119

Rozdział II O ujmowaniu / 132

Sekcja I / 132

Sekcja II / 147

Sekcja III / 156

Rozdział III O pojęciu, bezpośrednim przedmiocie ujmowania / 160

Sekcja I / 160

Sekcja II / 174

Rozdział IV O podziale pojęć w węższym tego słowa znaczeniu / 182

Sekcja I / 182

Sekcja II / 191

Sekcja III / 195

Rozdział V O substancji / 200

Sekcja I / 200

Sekcja II / 214

Rozdział VI O umyśle w materii / 228

Sekcja I / 228

Sekcja II / 235

Sekcja III / 252

Rozdział VII / 264

Sekcja I / 264

Sekcja II / 272

Sekcja III / 305

Rozdział VIII Jeszcze jeden esej o naturze zwierząt i duchów / 315

Sekcja I / 315

Sekcja II / 327

Rozdział IX / 341

O duszy świata i o duszach partykularnych (1699) / 353

Listy Richarda Burthogge ’ a do Johna Locke ’ a (1694–1703) / 395

List z 15 maja 1694 / 398

List z 26 czerwca 1694 / 399

List z 19 września 1699 / 400

List z 20 listopada 1702 / 405

List z 4 maja 1703 / 409

Recenzje