Marta Michalska

Dźwięki, ludzie i nasłuchiwanie miasta. Wybrane elementy fonosfery Warszawy na przełomie XIX i XX wieku

Publication year:
2024
Pages number:
618
Nr wydania:
pierwsze
Format:
148 x 210 mm
Series:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Publisher:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
ISBN (oprawa twarda):
978-83-231-5289-7
ISBN (oprawa miękka):
978-83-231-5288-0
eISBN:
978-83-231-5290-3

Marta Michalska

Dźwięki, ludzie i nasłuchiwanie miasta. Wybrane elementy fonosfery Warszawy na przełomie XIX i XX wieku

Kategoria produktu:

W książce zanalizowano wybrane zdarzenia dźwiękowe będące elementami codziennej, gęstej tkanki sonicznej Warszawy przełomu XIX i XX wieku. Studia przypadków zaprezentowane w pracy dotyczą dźwięków: katarynki, fortepianu, na którym gra młoda kobieta, protestu, nawoływań ulicznych sprzedawców, wreszcie – dźwięków ciszy w mieszkaniu i poszukiwania ciszy w mieście. Każdy z tych elementów ukazuje wielopoziomowe splątania rozumienia dźwięku i reagowania na niego, które przecinają się na poziomie klasy, płci kulturowej czy tożsamości narodowej. Nasłuchiwane historyczne zdarzenia dźwiękowe to przestrzenie spotkania i konfliktu grup społecznych o różnych (rozbieżnych) sonicznych potrzebach i tożsamościach; zbadano zatem rolę wyżej wymienionych dźwięków w przestrzeni miasta oraz sposoby reagowania na te same dźwięki przez mieszkańców i mieszkanki Warszawy. Innymi słowy, w książce zanalizowano, jak dźwięki były wykorzystywane, by kształtować, definiować, przetwarzać i podważać społeczne i kulturowe konteksty codziennego życia w mieście.

Istotnym elementem pracy są także rozważania metodologiczne wokół historycznych studiów nad dźwiękiem, orbitujące wokół pytania „co to znaczy słuchać historii?”. Autorka zastanawia się nad pojęciami, analizą źródeł tekstowych i wizualnych w kontekście badania dźwięku oraz rolą badacza i badaczki w procesie poznawania dźwiękowej przeszłości. Głównymi narzędziami metody są: definicja dźwięku jako zdarzenia dźwiękowego, pojęcie akustemologii, akustycznej epistemologii, czyli poznawania i porządkowania świata za pomocą dźwięku, także praca z dźwiękową wyobraźnią.

Wstęp / 9
Nasłuchiwanie / 9
Tkanka miejska, tkanka dźwiękowa / 12
Źródła pracy – między dźwiękiem a tekstem / 15
Ramy czasowe pracy / 23
Kompozycja pracy / 26
Czego nie ma w tej pracy – propozycje dalszych badań / 30
Kilka uwag o języku pracy / 39

Rozdział 1. Nasłuchiwanie historii albo propozycja metody badawczej / 41
Metodą jest brak jednej metody / 44
Dźwięk jako zdarzenie / 55
Soundscape jako kategoria badań nad przeszłością – refleksja krytyczna / 60
Przedbadawcze konfrontacje z dźwiękową strukturą historii / 71
Zdarzenia dźwiękowe jako pola spotkania/konfliktu / 77
Akustemologia / 80

Rozdział 2. Kataryniarz albo piekielny bohater / 85
Przyciąganie i odpychanie. Fenomen kataryniarza / 85
Podwórko jako scena kataryniarzy / 102
Swój czy nie swój? Kim był warszawski kataryniarz / 111
„Uczciwy kataryniarz”. Pozytywny bohater miasta / 130
Stróż kamienicy a kataryniarz – dziwny akord w fonosferze podwórza / 143
Organizowanie fonosfery. Regulacje prawne / 149
Czego słucha warszawska ulica? Muzyka kataryniarza a kultura muzyczna Warszawy / 160
Kataryniarz jako dźwiękowy uzurpator. Problem dystrybucji muzyki w mieście / 175
Podsumowanie / 190

Rozdział 3. Fortepian albo plagi domowe / 193
Muzyczna neurastenia i dźwięk jako brud / 195
Fenomen fortepianu a problem gry amatorskiej / 208
Fenomen fortepianu jako mebla / 213
Fenomen fortepianu jako sfery mieszczańskiej kobiety / 219
Wizualno-dźwiękowy aspekt domowej gry na fortepianie / 227
Fortepian kontra maszyna do szycia / 232
Fortepian jako dziewczyński pamiętnik i praca emocjonalna / 239
Podsumowanie / 248

Rozdział 4. „Kocia muzyka” albo walka o porządek / 253
Europejskie warianty tradycji „kocich muzyk” / 255
„Kocia muzyka” na ziemiach polskich / 263
Narzędzie walki politycznej / 270
Gorączka religijno-patriotyczna 1861 roku: „kocie muzyki” i Boże, coś Polskę jako formy protestu / 276
Boże, coś Polskę 1 listopada 1905 roku / 292
Podsumowanie/ 301

Rozdział 5. Wędrowcy albo symfonia podwórkowa / 303
Rola ulicznych handlarzy w Warszawie drugiej połowy XIX wieku / 307
Głosy w podwórzach / 309
Głosy w obrazach. Ilustracje „typów warszawskich” / 317
Wyodrębnione głosy z podwórza – handlarz starzyzną, kościarka, druciarz / 330
Orkiestracje fonosfery, orkiestracje pamięci / 348
Felieton o tym, że nie można napisać felietonu – fonosfera podwórza a praca umysłowa / 355
Podsumowanie / 367

Rozdział 6. Cisza, czyli poszukiwanie / 369
Mieszkanie jako sanktuarium / 369
„Na to nie ma rady”. Wczesny dyskurs medyczno-ekspercki o walce z hałasem / 380
Drewno i guma – wyciszacze warszawskich ulic / 398
„»Nasz« gwizdek”. Dźwięki pracy słyszane z mieszkań / 410
Uciszanie ciała jako wielki proces cywilizacyjny / 417
Odgłosy z wewnątrz mieszkań: kłótnie, dzieci, grzechotki / 423
Odgłosy z wewnątrz mieszkań: milczenie służącej, fonosfera pracy służącej / 430
Cisza jako dźwięki udomowione / 438

Zamiast podsumowania: 15 minut – cisza podczas odsłonięcia pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie 24 grudnia 1898 roku / 458
Aneks. Ogłoszenia prasowe dotyczące pozytywek z lat 1870–1914 (wybór) / 469
Konkluzje / 475
Podziękowania / 479
Spis ilustracji / 481
Bibliografia / 487
Summary / 523
Ilustracje / 527
Indeks osób / 583

No reviews

At the moment there is no reviews for this book. You can write your own!!!

Write review

Write your own review

Captcha
  • Marta Michalska

    Badaczka dźwięków w przeszłości, nauczycielka, redaktorka. Absolwentka Kolegium MISH oraz Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, członkini Song Studies Network. Pisze i mówi o tym, jak doświadczamy dźwięków wokół nas i jak możemy badać dźwięki, które już przepadły w historycznym szumie. W 2023 roku jej praca została wyróżniona nagrodą Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Nie ma swojego ulubionego dźwięku, ale lubi, kiedy inni odkrywają swoje własne.

Newsletter

If you are interested in receiving news from Wydawnictwo Naukowe UMK, please subscribe to our newsletter.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum