Dr hab. Małgorzata Gębka-Wolak, prof. UMK (Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) – autorka specjalizuje się w badaniach w zakresie morfologii i składni współczesnego języka polskiego w ujęciu opisowym i normatywnym, a także na potrzeby glottodydaktyki. W polu jej zainteresowań znajdują się m.in. zagadnienia szyku, walencji, wariantywnych wymagań składniowych, a także struktury bezokolicznikowe, orzecznikowe i seryjne. Ponadto prowadzi badania leksykalno-składniowe tekstów prawnych, a także tekstów spornych na potrzeby językoznawstwa sądowego. Popularyzuje wiedzę o języku polskim w formie porad językowych, wykładów otwartych, konkursów i warsztatów.
Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
autorzy:
Rok wydania:2026
Nr wydania:Wydanie pierwsze
Liczba stron:174
ISBN:978-83-231-6281-0
eISBN:978-83-231-6282-7
DOI:
https://doi.org/10.12775/978-83-231-6282-7
OPIS
Monografia stanowi nowatorskie i kompleksowe opracowanie poświęcone składni współczesnego języka polskiego w ujęciu porównawczym, obejmującym polszczyznę krajową oraz jej odmianę zagraniczną funkcjonującą w Ukrainie. Autorzy, opierając się na rygorystycznej metodologii korpusowej i bogatym materiale zgromadzonym w Korpusie Gazety Polskiej Bukowiny, ukazują mechanizmy adaptacyjne i interferencyjne kształtujące polszczyznę w Ukrainie. Książka łączy refleksję teoretyczną
z precyzyjną analizą empiryczną, oferuje obiektywny opis normy składniowej oraz jej modyfikacji pod wpływem kontaktów językowych.
Publikacja wnosi istotny wkład do badań nad polszczyzną zagraniczną. Stanowi cenne źródło wiedzy dla językoznawców, polonistów, glottodydaktyków oraz wszystkich zainteresowanych dynamiką rozwoju języka polskiego w zróżnicowanych kontekstach kulturowych i geograficznych.
SPIS TREŚCI
Wstęp / 9
Rozdział I
Teoretyczne podstawy opisu / 15
1. Język polski w odmianie zagranicznej / 15
1.1. Polszczyzna krajowa, zagraniczna, polonijna / 15
1.2. Polszczyzna zagraniczna jako „mieszany kod komunikacyjny” / 18
1.3. Aspekty badań polszczyzny zagranicznej / 21
2. Ocena normatywna polszczyzny krajowej i zagranicznej / 25
2.1. Podstawowe pojęcia / 28
2.2. Ocena właściwego użycia środków językowych / 30
3. Gazeta Polska Bukowiny jako przykład polszczyzny pisanej w Ukrainie / 33
3.1. Historia, profil i zawartość czasopisma / 33
3.2. Stan badań nad czasopismami wydawanymi po polsku w Ukrainie oraz ich językiem / 40
3.3. Badania językoznawcze nad tekstami Gazety Polskiej Bukowiny / 42
3.3.1. Fleksja / 43
3.3.2. Składnia / 48
3.3.3. Grzeczność językowa / 52
4. Zawartość opracowania / 54
4.1. Zakres podejmowanych problemów / 55
4.2. Sposób prezentacji / 58
Rozdział II
Korpus Gazety Polskiej Bukowiny a korpusy współczesnej polszczyzny / 61
1. Korpusy tekstowe – trudności interpretacyjne / 61
1.1. Metodologiczne podstawy badań korpusowych / 62
1.2. Korpusy polszczyzny ogólnej / 64
1.2.1. Istniejące korpusy języka polskiego / 64
1.2.2. Cechy korpusów tekstowych / 66
1.3. Szczegółowe problemy interpretacyjne / 68
1.3.1. Segmentacja tekstu / 69
1.3.2. Problem homonimii / 70
1.3.3. System anotacji gramatycznej / 72
2. Tekst elektroniczny jako korpus / 73
2.1. Korpus tekstów – zakres pojęcia / 74
2.2. Korpusy tekstów – problem typologii / 76
2.3. Pozyskiwanie tekstów do korpusów / 78
2.3.1. Pozyskiwanie tekstów – ograniczenia formalne / 79
2.3.2. Tekst analogowy – problem przetwarzania / 81
3. Korpus Gazety Polskiej Bukowiny – etapy tworzenia / 84
3.1. Format materiałów źródłowych a format wynikowy / 84
3.2. Korpusomat – tworzenie korpusu / 87
3.3. Gazeta Polska Bukowiny – statystyki korpusu / 89
4. Informacje pozyskiwane z korpusu / 90
4.1. Ekscerpcja spójników / 92
4.2. Problem przyimków / 94
4.2.1. Prawostronne determinacje kształtu przyimka / 94
4.2.2. Lewostronne determinacje kształtu przyimka / 95
4.3. Problemy struktur opartych na składni rządu przypadka / 97
4.4. Wybrane struktury orzecznikowe / 99
5. Wnioski / 100
Rozdział III
Wybrane struktury składniowe – porównanie wyników badań korpusowych / 103
1. Konstrukcje oparte na spójniku nieciągłym nie tylko X Con Y / 104
1.1. Modelowy punkt widzenia / 105
1.1.1. Modele gramatyczne / 105
1.1.2. Modele normatywne / 107
1.1.3. Opracowania słownikowe / 108
1.2. Spójniki nie tylko X Con Y w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 109
1.2.1. Spójnik nie tylko X Con Y – dopuszczalne kształty jednostki / 111
1.2.2. Struktury nie tylko X ale/lecz [Q] Y – problem komponentów łączonych / 116
1.3. Spójniki nie tylko X Con Y w Korpusie Gazety Polskiej Bukowiny /119
1.3.1. Spójnik nie tylko X Con Y – dopuszczalne kształty jednostki / 120
1.3.2. Komponenty w pozycjach otwieranych przez spójnik nie tylko X ale/lecz [Q] Y / 124
1.4. Wnioski / 126
2. Konstrukcje z przyimkami / 127
2.1. Identyfikacja niewłaściwych użyć przyimka dla + Gen / 129
2.2. Dla + Gen w kontekście czasownika zaprezentować / 131
2.3. Dla + Gen w kontekście rzeczownika powód / 134
2.4. Dla + Gen w kontekście rzeczownika warunki / 136
3. Struktury z orzecznikiem przymiotnikowym / 138
3.1. Wartość przypadka orzecznika przymiotnikowego w świetle literatury / 140
3.1.1. Narzędnik warunkowany stylistycznie / 141
3.1.2. Narzędnik w konstrukcjach bezpodmiotowych / 142
3.1.3. Narzędnik warunkowany funkcjonalnie / 145
3.1.4. Wnioski / 146
3.2. Wartość przypadka orzecznika przymiotnikowego w świetle badania korpusowego / 147
3.2.1. Forma narzędnikowa orzecznika przymiotnikowego w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 148
3.2.2. Forma narzędnikowa orzecznika przymiotnikowego w Korpusie Gazety Polskiej Bukowiny / 150
3.2.3. Uzupełniające badanie w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 153
3.2.4. Wnioski / 156
Zakończenie / 159
Bibliografia / 161
Rozdział I
Teoretyczne podstawy opisu / 15
1. Język polski w odmianie zagranicznej / 15
1.1. Polszczyzna krajowa, zagraniczna, polonijna / 15
1.2. Polszczyzna zagraniczna jako „mieszany kod komunikacyjny” / 18
1.3. Aspekty badań polszczyzny zagranicznej / 21
2. Ocena normatywna polszczyzny krajowej i zagranicznej / 25
2.1. Podstawowe pojęcia / 28
2.2. Ocena właściwego użycia środków językowych / 30
3. Gazeta Polska Bukowiny jako przykład polszczyzny pisanej w Ukrainie / 33
3.1. Historia, profil i zawartość czasopisma / 33
3.2. Stan badań nad czasopismami wydawanymi po polsku w Ukrainie oraz ich językiem / 40
3.3. Badania językoznawcze nad tekstami Gazety Polskiej Bukowiny / 42
3.3.1. Fleksja / 43
3.3.2. Składnia / 48
3.3.3. Grzeczność językowa / 52
4. Zawartość opracowania / 54
4.1. Zakres podejmowanych problemów / 55
4.2. Sposób prezentacji / 58
Rozdział II
Korpus Gazety Polskiej Bukowiny a korpusy współczesnej polszczyzny / 61
1. Korpusy tekstowe – trudności interpretacyjne / 61
1.1. Metodologiczne podstawy badań korpusowych / 62
1.2. Korpusy polszczyzny ogólnej / 64
1.2.1. Istniejące korpusy języka polskiego / 64
1.2.2. Cechy korpusów tekstowych / 66
1.3. Szczegółowe problemy interpretacyjne / 68
1.3.1. Segmentacja tekstu / 69
1.3.2. Problem homonimii / 70
1.3.3. System anotacji gramatycznej / 72
2. Tekst elektroniczny jako korpus / 73
2.1. Korpus tekstów – zakres pojęcia / 74
2.2. Korpusy tekstów – problem typologii / 76
2.3. Pozyskiwanie tekstów do korpusów / 78
2.3.1. Pozyskiwanie tekstów – ograniczenia formalne / 79
2.3.2. Tekst analogowy – problem przetwarzania / 81
3. Korpus Gazety Polskiej Bukowiny – etapy tworzenia / 84
3.1. Format materiałów źródłowych a format wynikowy / 84
3.2. Korpusomat – tworzenie korpusu / 87
3.3. Gazeta Polska Bukowiny – statystyki korpusu / 89
4. Informacje pozyskiwane z korpusu / 90
4.1. Ekscerpcja spójników / 92
4.2. Problem przyimków / 94
4.2.1. Prawostronne determinacje kształtu przyimka / 94
4.2.2. Lewostronne determinacje kształtu przyimka / 95
4.3. Problemy struktur opartych na składni rządu przypadka / 97
4.4. Wybrane struktury orzecznikowe / 99
5. Wnioski / 100
Rozdział III
Wybrane struktury składniowe – porównanie wyników badań korpusowych / 103
1. Konstrukcje oparte na spójniku nieciągłym nie tylko X Con Y / 104
1.1. Modelowy punkt widzenia / 105
1.1.1. Modele gramatyczne / 105
1.1.2. Modele normatywne / 107
1.1.3. Opracowania słownikowe / 108
1.2. Spójniki nie tylko X Con Y w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 109
1.2.1. Spójnik nie tylko X Con Y – dopuszczalne kształty jednostki / 111
1.2.2. Struktury nie tylko X ale/lecz [Q] Y – problem komponentów łączonych / 116
1.3. Spójniki nie tylko X Con Y w Korpusie Gazety Polskiej Bukowiny /119
1.3.1. Spójnik nie tylko X Con Y – dopuszczalne kształty jednostki / 120
1.3.2. Komponenty w pozycjach otwieranych przez spójnik nie tylko X ale/lecz [Q] Y / 124
1.4. Wnioski / 126
2. Konstrukcje z przyimkami / 127
2.1. Identyfikacja niewłaściwych użyć przyimka dla + Gen / 129
2.2. Dla + Gen w kontekście czasownika zaprezentować / 131
2.3. Dla + Gen w kontekście rzeczownika powód / 134
2.4. Dla + Gen w kontekście rzeczownika warunki / 136
3. Struktury z orzecznikiem przymiotnikowym / 138
3.1. Wartość przypadka orzecznika przymiotnikowego w świetle literatury / 140
3.1.1. Narzędnik warunkowany stylistycznie / 141
3.1.2. Narzędnik w konstrukcjach bezpodmiotowych / 142
3.1.3. Narzędnik warunkowany funkcjonalnie / 145
3.1.4. Wnioski / 146
3.2. Wartość przypadka orzecznika przymiotnikowego w świetle badania korpusowego / 147
3.2.1. Forma narzędnikowa orzecznika przymiotnikowego w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 148
3.2.2. Forma narzędnikowa orzecznika przymiotnikowego w Korpusie Gazety Polskiej Bukowiny / 150
3.2.3. Uzupełniające badanie w Narodowym Korpusie Języka Polskiego / 153
3.2.4. Wnioski / 156
Zakończenie / 159
Bibliografia / 161
Recenzje
Autorzy
- Właściwe użycia składniowe polszczyzny. Poradnik z ćwiczeniami nie tylko dla Ukraińców
- Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Studia z gramatyki i leksykologii języka polskiego. Prace dedykowane Profesor Marii Szupryczyńskiej
- Związki linearne między składnikami grupy nominalnej we współczesnym języku polskim
- Pozycje składniowe frazy bezokolicznikowej we współczesnym zdaniu polskim
- Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych
- System - tekst - człowiek. Studia nad dawnymi i współczesnymi językami słowiańskimi
- Języki słowiańskie w kontekstach kultur dawnych i współczesnych
- Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym
- Z bliska i z daleka. Język polski w badaniach językoznawców lwowskich i toruńskich
- W kręgu kultury i języka. Innowacje w nauczaniu i promocji języka polskiego jako obcego
- Glottodydaktyka polonistyczna nie tylko na lekcji. Konteksty, propozycje, projekty
- Wszystko w porządku. Szyk języka polskiego. Reguły i ćwiczenia dla obcokrajowców
- Polsko-ukraińskie spotkania językowe
- Ucz się z nami! Czytaj i pisz! Zestaw materiałów do nauki czytania i pisania. Część 1: Poznaję litery
- Ucz się z nami! Czytaj i pisz! Zestaw materiałów do nauki czytania i pisania. Część 2: Już czytam i piszę
- Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Z bliska i z daleka. Język polski w badaniach językoznawców lwowskich i toruńskich
- Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Studia z gramatyki i semantyki języka polskiego
- Studia z gramatyki i semantyki języka polskiego
- Strukturalna charakterystyka konstrukcji składniowych zawierających składnik zerowy
- Parenteza ze składnikiem czasownikowym we współczesnym języku polskim
- Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych
- Sens i konwencje w języku. Studia dedykowane Profesorowi Maciejowi Grochowskiemu
- Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym
- Tradycja i nowoczesność w badaniach języków słowiańskich
Małgorzata Gębka-Wolak
Książki autora:
- Wybrane problemy językoznawstwa sądowego w Polsce - Właściwe użycia składniowe polszczyzny. Poradnik z ćwiczeniami nie tylko dla Ukraińców
- Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Studia z gramatyki i leksykologii języka polskiego. Prace dedykowane Profesor Marii Szupryczyńskiej
- Związki linearne między składnikami grupy nominalnej we współczesnym języku polskim
- Pozycje składniowe frazy bezokolicznikowej we współczesnym zdaniu polskim
- Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych
- System - tekst - człowiek. Studia nad dawnymi i współczesnymi językami słowiańskimi
- Języki słowiańskie w kontekstach kultur dawnych i współczesnych
- Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym
- Z bliska i z daleka. Język polski w badaniach językoznawców lwowskich i toruńskich
- W kręgu kultury i języka. Innowacje w nauczaniu i promocji języka polskiego jako obcego
- Glottodydaktyka polonistyczna nie tylko na lekcji. Konteksty, propozycje, projekty
- Wszystko w porządku. Szyk języka polskiego. Reguły i ćwiczenia dla obcokrajowców
- Polsko-ukraińskie spotkania językowe
- Ucz się z nami! Czytaj i pisz! Zestaw materiałów do nauki czytania i pisania. Część 1: Poznaję litery
- Ucz się z nami! Czytaj i pisz! Zestaw materiałów do nauki czytania i pisania. Część 2: Już czytam i piszę
Ałła Krawczuk
Książki autora:
- Właściwe użycia składniowe polszczyzny. Poradnik z ćwiczeniami nie tylko dla Ukraińców- Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Z bliska i z daleka. Język polski w badaniach językoznawców lwowskich i toruńskich
Andrzej Moroz
Dr hab. Andrzej Moroz, prof. UMK (Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) – główne pole badawcze autora tekstu obejmuje kilka bloków problemowych. Przede wszystkim jest to składnia współczesnego języka polskiego ze szczególnym uwzględnieniem problemów elipsy, zasad niepowtarzania składników zdania oraz struktur o charakterze parentetycznym. Prócz tego autor prowadzi badania nad tekstami prawnymi, koncentrując swoją uwagę na rozbieżnościach zachodzących pomiędzy strukturami języka ogólnego a prawnego, jak również analizując przyczyny tych rozbieżności. Zajmuje się też normatywnym opisem struktur języka polskiego, uwzględniającym procedury budowania orzeczeń poprawnościowych.
Książki autora:
- Wybrane problemy językoznawstwa sądowego w Polsce - Wybrane zagadnienia składniowe współczesnej polszczyzny ogólnej i współczesnego języka polskiego w Ukrainie w świetle badań korpusowych
- Studia z gramatyki i semantyki języka polskiego
- Studia z gramatyki i semantyki języka polskiego
- Strukturalna charakterystyka konstrukcji składniowych zawierających składnik zerowy
- Parenteza ze składnikiem czasownikowym we współczesnym języku polskim
- Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych
- Sens i konwencje w języku. Studia dedykowane Profesorowi Maciejowi Grochowskiemu
- Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym
- Tradycja i nowoczesność w badaniach języków słowiańskich
Inne z tej kategorii
NOWOŚĆ
Książka
Nauki humanistyczne
(Nie)oczywiste „Ziemie Odzyskane”
od 49,00 zł
NOWOŚĆ
Książka
Nauki humanistyczne
Pan Samochodzik i…
od 49,00 zł
NOWOŚĆ
Książka
Językoznawstwo
Właściwe użycia składniowe polszczyzny. Poradnik z ćwiczeniami nie tylko dla Ukraińców
Ałła Krawczuk, Małgorzata Gębka-Wolak
od 56,00 zł
NOWOŚĆ
Książka
Językoznawstwo
Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego VI
od 30,00 zł
1/
